ดังนั้น การเข้าใจว่าหนี้สินรายการไหนถือเป็นหนี้สินหมุนเวียน และรายการไหนควรเป็นหนี้สินไม่หมุนเวียน ไม่ได้มีประโยชน์เพียงเพื่อจัดทำงบการเงินให้ถูกต้อง แต่ยังช่วยให้เจ้าของธุรกิจเห็นภาระทางการเงินที่กำลังจะเกิดขึ้นและวางแผนเงินสดได้ดีขึ้นด้วย

หนี้สินหมุนเวียน คืออะไร ?

หนี้สินหมุนเวียน (Current Liabilities) คือ ภาระผูกพันของกิจการที่คาดว่าจะต้องชำระภายในรอบการดำเนินงานตามปกติ หรือมีกำหนดชำระภายในระยะเวลาอันใกล้ โดยทั่วไปมักพิจารณาระยะเวลา 12 เดือนนับจากวันสิ้นรอบระยะเวลารายงาน

พูดง่าย ๆ คือ หนี้สินหมุนเวียน เป็น “หนี้ระยะสั้น” ที่ธุรกิจต้องเตรียมเงินไว้จ่ายในอนาคตอันใกล้ เช่น เจ้าหนี้การค้า เงินกู้ยืมระยะสั้น ภาษีค้างจ่าย และเงินเดือนค้างจ่าย รายการเหล่านี้จะถูกแสดงไว้ในงบฐานะการเงิน (งบดุล) ฝั่งหนี้สิน ภายใต้หมวดหนี้สินหมุนเวียน

หนี้สินหมุนเวียนมีลักษณะอย่างไร ? ดูจากอะไรว่าเป็นหนี้สินหมุนเวียน

หนี้สินรายการหนึ่งจะถูกจัดเป็นหนี้สินหมุนเวียนเมื่อเข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ตามแนวทางมาตรฐานการรายงานทางการเงินดังนี้

1. คาดว่าจะชำระภายในรอบการดำเนินงานปกติของธุรกิจ
2. มีกำหนดชำระภายใน 12 เดือน
3. เป็นหนี้ที่เกิดจากการดำเนินงาน หรือถือไว้เพื่อชำระในระยะสั้น
4. กิจการไม่มีสิทธิ ณ วันสิ้นรอบระยะเวลารายงานที่จะเลื่อนการชำระหนี้ออกไปอย่างน้อย 12 เดือน

แป้ง – สีตลา ดีโพธิ์รัมย์ เจ้าหน้าที่ตรวจสอบคุณภาพบัญชี ของชอบการบัญชี ได้แบ่งปันประสบกาณ์จากการตรวจสอบบัญชีว่า

“เคสหนึ่งที่เคยพบตอนตรวจสอบบัญชีก่อนปิดงบ คือกิจการมีเงินกู้ธนาคารระยะยาว และบันทึกยอดเงินกู้คงเหลือทั้งหมดไว้เป็นหนี้สินไม่หมุนเวียน แต่เมื่อเปิดดูตารางการชำระเงินกู้จริง พบว่ามีเงินต้นส่วนหนึ่งที่จะครบกำหนดชำระภายใน 12 เดือนหลังวันสิ้นงวด หากไม่ตรวจรายละเอียดตรงนี้ งบการเงินอาจแสดงหนี้สินหมุนเวียนต่ำกว่าภาระที่กิจการต้องจ่ายจริงในระยะสั้น เราจึงต้องแยกเงินกู้ส่วนที่กำลังจะครบกำหนดออกมาแสดงเป็นหนี้สินหมุนเวียนให้เหมาะสม”

หนี้สินหมุนเวียน มีอะไรบ้าง ?

รายการหนี้สินหมุนเวียนที่พบบ่อยในธุรกิจทั่วไป ได้แก่

• เจ้าหนี้การค้า เช่น ค้างจ่ายค่าสินค้า/วัตถุดิบให้ซัพพลายเออร์
• เงินกู้ยืมระยะสั้นจากสถาบันการเงิน เช่น วงเงิน O/D, ตั๋วสัญญาใช้เงินระยะสั้น
• ส่วนของหนี้สินระยะยาวที่ถึงกำหนดชำระภายใน 1 ปี เช่น เงินกู้ยืมระยะยาวงวดที่ต้องผ่อนในปีถัดไป
• ภาษีเงินได้ค้างจ่าย / ภาษีมูลค่าเพิ่มค้างจ่าย ที่คำนวณแล้วแต่ยังไม่ถึงกำหนดนำส่งกรมสรรพากร
• ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย เช่น เงินเดือนค้างจ่าย ดอกเบี้ยค้างจ่าย ค่าสาธารณูปโภคค้างจ่าย
• เงินปันผลค้างจ่าย
• รายได้รับล่วงหน้า ที่รับมาก่อนแต่ยังไม่ได้ส่งมอบสินค้า/บริการ
• เจ้าหนี้อื่น ๆ เช่น เงินประกันสังคมค้างนำส่ง เจ้าหนี้กรมสรรพากร

หนี้สินหมุนเวียนกับหนี้สินไม่หมุนเวียน ต่างกันอย่างไร ?

ความแตกต่างหลักอยู่ที่ช่วงเวลาหรือวงจรที่ธุรกิจต้องชำระภาระนั้น หนี้สินหมุนเวียนเกี่ยวข้องกับภาระระยะสั้น ส่วนหนี้สินไม่หมุนเวียนโดยทั่วไปเป็นภาระที่ธุรกิจมีสิทธิเลื่อนการชำระออกไปในระยะยาวตามเกณฑ์ของมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เปรียบเทียบง่าย ๆ ได้ดังนี้

จุดที่ต้องระวังคือหนี้สินระยะยาวบางก้อนอาจกลายป็นหนี้สินหมุนเวียนบางส่วนทุกปี เช่น เงินกู้ยืมระยะยาว 5 ปี งวดที่ต้องผ่อนในปีหน้าจะถูกย้ายมาแสดงเป็นหนี้สินหมุนเวียน (ส่วนของหนี้สินระยะยาวที่ถึงกำหนดชำระภายในหนึ่งปี) รายการนี้เป็นหนึ่งในจุดที่ควรตรวจสอบเป็นพิเศษตอนปิดงบ เพราะหากไม่ได้ปรับส่วนที่ถึงกำหนดชำระภายในหนึ่งปี อาจทำให้ตัวเลขหนี้สินหมุนเวียนและการวิเคราะห์สภาพคล่องคลาดเคลื่อนได้

หนี้สินหมุนเวียนอยู่ตรงไหนในงบการเงิน ?

หนี้สินหมุนเวียนแสดงอยู่ในงบฐานะการเงิน ภายใต้หมวดหนี้สิน โดยจะแยกออกจากหนี้สินไม่หมุนเวียนเพื่อให้ผู้ใช้งบเห็นภาระระยะสั้นและระยะยาวได้ชัดเจน

ภาพรวมของงบฐานะการเงิน มีดังนี้

1. สินทรัพย์

• สินทรัพย์หมุนเวียน
• สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน

2. หนี้สิน

• หนี้สินหมุนเวียน
• หนี้สินไม่หมุนเวียน

3. ส่วนของเจ้าของ/ผู้ถือหุ้น

มาตรฐานกำหนดให้กิจการต้องแยกหนี้สินหมุนเวียน และหนี้สินไม่หมุนเวียน ออกจากกันอย่างชัดเจนในงบการเงิน เว้นแต่การนำเสนอตามสภาพคล่องจะให้ข้อมูลที่น่าเชื่อถือและเกี่ยวข้องกว่า (พบได้ในบางธุรกิจ เช่น สถาบันการเงิน)

หนี้สินหมุนเวียนบอกอะไรเกี่ยวกับสภาพคล่องของธุรกิจ ?

หนี้สินหมุนเวียนคือตัวแปรสำคัญในการวัดสภาพคล่อง นั่นคือความสามารถของธุรกิจในการหาเงินสดมาชำระหนี้ระยะสั้นได้ทันเวลา อัตราส่วนที่นิยมใช้คือ

• อัตราส่วนสภาพคล่อง (Current Ratio) = สินทรัพย์หมุนเวียน / หนี้สินหมุนเวียน หาก Current Ratio ต่ำกว่า 1 เท่า หมายความว่า ณ ขณะนั้นกิจการมีสินทรัพย์หมุนเวียนน้อยกว่าหนี้สินหมุนเวียน จึงควรตรวจสอบกระแสเงินสดและกำหนดรับ–จ่ายเพิ่มเติม เพราะอาจสะท้อนความเสี่ยงด้านสภาพคล่องได้
• อัตราส่วนสภาพคล่องหมุนเร็ว (Quick Ratio) = (สินทรัพย์หมุนเวียน − สินค้าคงเหลือ) / หนี้สินหมุนเวียน เข้มงวดกว่า เพราะตัดสินค้าคงเหลือที่แปลงเป็นเงินสดได้ช้ากว่าออก

เจ้าของธุรกิจควรตรวจสอบอะไรเกี่ยวกับหนี้สินหมุนเวียนก่อนปิดงบ ?

ก่อนปิดงบประจำปี แนะนำให้เจ้าของธุรกิจ (หรือฝ่ายบัญชี) ตรวจสอบประเด็นต่อไปนี้ให้ครบ

• กระทบยอดเจ้าหนี้การค้า กับใบแจ้งหนี้และ Statement จากซัพพลายเออร์ทุกราย ป้องกันยอดตกหล่นหรือบันทึกซ้ำ
• ตรวจสอบการจัดประเภทหนี้สินระยะยาวที่ถึงกำหนดใน 1 ปี ว่าได้ย้ายมาแสดงในหนี้สินหมุนเวียนถูกต้องหรือไม่
• คำนวณค่าใช้จ่ายค้างจ่ายให้ครบ เช่น ดอกเบี้ยค้างจ่าย เงินเดือนค้างจ่าย โบนัสค้างจ่าย ที่มักลืมตั้งยอด ณ วันสิ้นงวด
• เช็กภาษีค้างจ่ายและประกันสังคมค้างนำส่ง ให้ตรงกับแบบยื่นจริง ป้องกันปัญหาถูกประเมินภาษีย้อนหลัง
• ทบทวนรายได้รับล่วงหน้า ว่าส่วนที่ส่งมอบสินค้า/บริการแล้วถูกรับรู้เป็นรายได้ครบถ้วนหรือยัง
• ประเมินอัตราส่วนสภาพคล่อง และอัตราส่วนสภาพคล่องหมุนเร็ว เทียบกับปีก่อนหน้า เพื่อดูแนวโน้มสภาพคล่องและวางแผนกระแสเงินสดล่วงหน้า

หนี้สินหมุนเวียนไม่ใช่แค่ตัวเลขในงบการเงิน แต่สะท้อนสุขภาพทางการเงินระยะสั้นของธุรกิจโดยตรง หากปล่อยให้หนี้สินหมุนเวียนสูงกว่าสินทรัพย์หมุนเวียนต่อเนื่องหลายปี อาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสภาพคล่องที่ควรรีบแก้ไขก่อนลุกลามเป็นปัญหาใหญ่

หากไม่มั่นใจว่าธุรกิจจัดประเภทหนี้สินหมุนเวียนถูกต้องหรือไม่ หรืออยากมีข้อมูลบัญชีที่พร้อมใช้ติดตามฐานะและสภาพคล่องของกิจการ ผู้เชี่ยวชาญในการให้บริการรับทำบัญชีของเราพร้อมช่วยตรวจสอบ วางระบบ และปิดงบให้ถูกต้องตามมาตรฐาน ปรึกษาได้ตั้งแต่วันนี้เพื่อให้ธุรกิจของคุณเติบโตอย่างมั่นคง

The post หนี้สินหมุนเวียน คืออะไร ? มีอะไรบ้าง พร้อมตัวอย่างสำหรับธุรกิจ appeared first on Chob Accounting.

เมื่อเกิดเหตุการณ์เหล่านี้ มูลค่าที่แสดงอยู่ในบัญชีอาจสูงกว่าประโยชน์ที่กิจการสามารถได้รับกลับคืนจากสินทรัพย์ จึงอาจต้องพิจารณาเรื่องการด้อยค่าของสินทรัพย์เพื่อทำให้งบการเงินสะท้อนมูลค่าของสินทรัพย์ได้เหมาะสมยิ่งขึ้น

การด้อยค่าของสินทรัพย์ คืออะไร ?

การด้อยค่าของสินทรัพย์ (Impairment of Assets) คือ สถานการณ์ที่มูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์ สูงกว่ามูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน ทำให้กิจการต้องปรับลดมูลค่าสินทรัพย์ลงให้เท่ากับมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน และรับรู้ส่วนต่างเป็นผลขาดทุนจากการด้อยค่าในงบกำไรขาดทุนทันที

หลักการนี้อยู่ภายใต้มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 36 เรื่อง การด้อยค่าของสินทรัพย์ (ปรับปรุงตามประกาศสภาวิชาชีพบัญชี ที่ 23/2566) ซึ่งอ้างอิงมาจากมาตรฐานการบัญชีระหว่างประเทศฉบับที่ 36 (IAS 36) เจตนารมณ์หลักคือการป้องกันไม่ให้งบการเงินแสดงมูลค่าสินทรัพย์สูงเกินจริงกว่าประโยชน์เชิงเศรษฐกิจที่กิจการจะได้รับคืนจากสินทรัพย์นั้น ไม่ว่าจะผ่านการใช้งานต่อเนื่องหรือการขาย

ตัวอย่างที่พบบ่อยในทางปฏิบัติ เช่น

• เครื่องจักรที่ล้าสมัยจากการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยี ทำให้กำลังการผลิตสร้างรายได้ต่ำกว่าต้นทุนที่บันทึกไว้
• สาขาหรือหน่วยธุรกิจที่ขาดทุนต่อเนื่องจนมูลค่าสินทรัพย์ที่ลงทุนไปไม่คุ้มค่าที่จะได้คืน
• ค่าความนิยม (Goodwill) จากการซื้อกิจการ ที่ผลประกอบการของกิจการที่ซื้อมาต่ำกว่าประมาณการตอนซื้อขายอย่างมีนัยสำคัญ

ธุรกิจต้องพิจารณาการด้อยค่าของสินทรัพย์ตอนไหน ?

ธุรกิจต้องพิจารณาการด้อยค่าของสินทรัพย์ เมื่อมีข้อบ่งชี้หรือสัญญาณเตือนว่าสินทรัพย์นั้นอาจมีมูลค่าลดลงต่ำกว่ามูลค่าตามบัญชี หากพบข้อบ่งชี้แม้เพียงข้อเดียว ต้องดำเนินการทดสอบการด้อยค่าทันที ส่วนสินทรัพย์บางประเภทต้องทดสอบทุกปีโดยไม่ต้องรอข้อบ่งชี้

สิ่งที่ควรแยกให้ชัดคือ การประเมินข้อบ่งชี้กับการทดสอบการด้อยค่าเต็มรูปแบบเป็นคนละขั้นตอนกัน

• ต้องประเมินข้อบ่งชี้ทุกสิ้นงวด สำหรับสินทรัพย์ทั่วไป เช่น ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่มีอายุการใช้งานจำกัด หากไม่พบข้อบ่งชี้ ไม่จำเป็นต้องทดสอบเต็มรูปแบบ
• ต้องทดสอบการด้อยค่าอย่างน้อยปีละ 1 ครั้งเสมอ ไม่ว่าจะมีข้อบ่งชี้หรือไม่ สำหรับค่าความนิยม และสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่ไม่มีอายุการใช้งานแน่นอน (เช่น เครื่องหมายการค้าบางประเภทที่ยังไม่ได้กำหนดวันสิ้นสุดการใช้ประโยชน์)

คุณน้ำ – พัทธนันท์ วัชรโชติธาดาพงษ์ ประธานกรรมการบริหาร ของชอบการบัญชี ได้แบ่งปันประสบการณ์ในการตรวจสอบบัญชีให้กับหลายกิจการว่า

“กิจการจำนวนมากมองข้ามการประเมินข้อบ่งชี้ในระหว่างปี และไปนึกถึงเรื่องการด้อยค่าตอนใกล้ปิดงบเท่านั้น ทำให้ผู้สอบบัญชีอาจตั้งข้อสังเกตหรือขอปรับปรุงงบย้อนหลัง ทางที่ดีควรมีการทบทวนสัญญาณเหล่านี้เป็นระยะ อย่างน้อยไตรมาสละครั้ง โดยเฉพาะธุรกิจที่มีสินทรัพย์มูลค่าสูงหรือมีค่าความนิยมจากการควบรวมกิจการ”

ข้อบ่งชี้ว่าสินทรัพย์อาจเกิดการด้อยค่า มีอะไรบ้าง ?

ข้อบ่งชี้การด้อยค่าสามารถเกิดได้ทั้งจากปัจจัยภายนอกกิจการ และปัจจัยภายในกิจการ ดังนั้น การตรวจสอบจึงไม่ควรมองเพียงสภาพทางกายภาพของสินทรัพย์ แต่ต้องพิจารณาสภาพตลาด เทคโนโลยี และผลประกอบการที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ร่วมด้วย

1. ปัจจัยภายนอก

• ราคาตลาดของสินทรัพย์ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ มากกว่าที่ควรจะเป็นจากการใช้งานตามปกติหรือการผ่านเวลา
• มีการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ตลาด เศรษฐกิจ หรือกฎหมาย ที่ส่งผลกระทบต่อกิจการอย่างมีนัยสำคัญ
• อัตราดอกเบี้ยในตลาดหรืออัตราผลตอบแทนที่ใช้เป็นอัตราคิดลดเพิ่มขึ้น จนกระทบต่อการคำนวณมูลค่าจากการใช้สินทรัพย์
• มูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์สุทธิของกิจการ สูงกว่ามูลค่าตลาดของหุ้นกิจการ (กรณีบริษัทจดทะเบียน)

2. ปัจจัยภายในกิจการ

• มีหลักฐานว่าสินทรัพย์ล้าสมัยหรือเกิดความเสียหายทางกายภาพ
• มีการเปลี่ยนแปลงแผนการใช้สินทรัพย์ในทางลบ เช่น แผนหยุดใช้งาน เลิกผลิต ปรับโครงสร้างธุรกิจ หรือกำหนดวันเลิกใช้เร็วกว่าเดิม
• ผลประกอบการเชิงเศรษฐกิจของสินทรัพย์ต่ำกว่าที่คาดการณ์ไว้อย่างต่อเนื่อง หรือกระแสเงินสดจริงแย่กว่าประมาณการตั้งแต่แรก

หากพบข้อบ่งชี้เพียงข้อเดียว กิจการมีหน้าที่ต้องประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนของสินทรัพย์นั้นทันที และไม่สามารถเลื่อนการพิจารณาไปยังงวดถัดไปได้

สินทรัพย์แบบไหนที่ต้องพิจารณาการด้อยค่า ?

การด้อยค่าสามารถเกี่ยวข้องกับสินทรัพย์หลายประเภท ไม่ได้จำกัดเฉพาะเครื่องจักรหรืออาคารเท่านั้น แต่ครอบคลุมถึงสินทรัพย์ประเภทอื่น ๆ เช่น สินทรัพย์ไม่มีตัวตน (เช่น ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร ค่าความนิยม) หรือเงินลงทุน โดยต้องพิจารณาหลักเกณฑ์ตามประเภทของสินทรัพย์นั้น ๆ และยึดตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 36 (TAS 36) หรือมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่เกี่ยวข้อง

ตัวอย่างสินทรัพย์ที่อาจพบประเด็นเรื่องการด้อยค่า ได้แก่

• อาคาร
• เครื่องจักร
• รถยนต์
• อุปกรณ์สำนักงาน
• อุปกรณ์การผลิต
• สินทรัพย์ไม่มีตัวตน
• โปรแกรมคอมพิวเตอร์
• สิทธิบัตรหรือลิขสิทธิ์
• ค่าความนิยม
• สินทรัพย์ที่อยู่ภายในหน่วยสินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดเงินสด

ในบางกรณี สินทรัพย์หนึ่งรายการอาจไม่ได้สร้างกระแสเงินสดโดยอิสระ เช่น เครื่องจักร A ไม่สามารถผลิตสินค้าได้หากไม่มีเครื่องจักร B และ C ทำงานร่วมกัน

การพิจารณาการด้อยค่าจึงอาจต้องประเมินในระดับหน่วยสินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดเงินสด แทนที่จะประเมินเครื่องจักรแต่ละเครื่องแยกจากกัน

ธุรกิจจะรู้ได้อย่างไรว่าสินทรัพย์ด้อยค่าเท่าไหร่ ?

มูลค่าที่สินทรัพย์ด้อยค่าคำนวณจากส่วนต่างระหว่างมูลค่าตามบัญชี กับมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน ซึ่งคือค่าที่สูงกว่าระหว่างสองมูลค่านี้

1. มูลค่ายุติธรรมหักต้นทุนในการจำหน่าย คือ จำนวนเงินที่คาดว่าจะได้รับจากการขายสินทรัพย์ในราคาตลาดที่เป็นธรรม หักด้วยต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับการจำหน่าย
2. มูลค่าจากการใช้ คือ มูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดในอนาคตที่คาดว่าจะได้รับจากการใช้สินทรัพย์ต่อเนื่อง คำนวณด้วยวิธีคิดลดกระแสเงินสด

สมมติว่ากิจการมีเครื่องจักรหนึ่งเครื่อง โดยมีข้อมูลดังนี้

มูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนต้องเลือกจำนวนที่สูงกว่า ระหว่าง 650,000 บาท กับ 720,000 บาท

ดังนั้น มูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนเท่ากับ 720,000 บาท

จึงคำนวณผลขาดทุนจากการด้อยค่าได้ดังนี้

1,000,000 – 720,000 = 280,000 บาท

หมายความว่า กิจการมีผลขาดทุนจากการด้อยค่าจำนวน 280,000 บาท

มูลค่าจากการใช้ ในที่นี้ ไม่ใช่การประมาณว่าสินทรัพย์นี้น่าจะขายได้กี่บาท แต่เป็นการประเมินกระแสเงินสดในอนาคตที่คาดว่าจะได้รับจากการใช้สินทรัพย์และการจำหน่ายเมื่อสิ้นสุดการใช้งาน แล้วนำมาคิดลดเป็นมูลค่าปัจจุบัน

การด้อยค่าของสินทรัพย์บันทึกบัญชีอย่างไร ?

เมื่อพบว่าสินทรัพย์ด้อยค่า กิจการสามารถบันทึกบัญชีโดยการเดบิต ขาดทุนจากการด้อยค่าของสินทรัพย์ (งบกำไรขาดทุน) และเครดิต ค่าเผื่อการด้อยค่าสะสม หรือปรับลดมูลค่าสินทรัพย์โดยตรง ทำให้มูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์ลดลงเท่ากับมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน

ตัวอย่างเช่น บริษัทผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์แห่งหนึ่งมีเครื่องจักรมูลค่าตามบัญชี 5,000,000 บาท หลังพบข้อบ่งชี้จากการเปลี่ยนเทคโนโลยีการผลิต จึงประเมินมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนได้ 3,500,000 บาท ส่วนต่าง 1,500,000 บาท ต้องบันทึกเป็นขาดทุนจากการด้อยค่าทันที ดังนี้

หลังบันทึกรายการนี้ กิจการต้องคำนวณค่าเสื่อมราคาในงวดถัดไปจากมูลค่าตามบัญชีใหม่ (3,500,000 บาท) หารด้วยอายุการใช้งานที่เหลืออยู่ที่ประเมินใหม่ ไม่ใช่มูลค่าเดิมก่อนการด้อยค่า ซึ่งเป็นจุดที่ธุรกิจส่วนใหญ่มักมองข้ามการปรับปรุงหลังบันทึกการด้อยค่าไปแล้ว

การด้อยค่าของสินทรัพย์ต่างจากค่าเสื่อมราคาอย่างไร ?

ค่าเสื่อมราคาคือการปันส่วนต้นทุนสินทรัพย์อย่างเป็นระบบตามอายุการใช้งานที่วางแผนไว้ล่วงหน้า ส่วนการด้อยค่าคือการปรับลดมูลค่าแบบไม่ได้วางแผนไว้ล่วงหน้า ซึ่งเกิดจากเหตุการณ์ผิดปกติที่ทำให้มูลค่าสินทรัพย์ลดลงเกินกว่าการเสื่อมสภาพตามปกติ

การรับรู้ค่าเสื่อมราคาเป็นเรื่องที่กิจการคาดไว้ตั้งแต่เริ่มต้นว่าสินทรัพย์จะถูกใช้และมีประโยชน์ลดลงตามเวลาแต่หากมีปัจจัยที่ทำให้เครื่องจักรเดิมแทบไม่สามารถทำงานได้เหมือนเดิม และประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากเครื่องจักรลดลงอย่างมาก เหตุการณ์ดังกล่าวอาจนำไปสู่การพิจารณาการด้อยค่าเพิ่มเติมจากค่าเสื่อมราคาตามปกติ

การด้อยค่าของสินทรัพย์มีผลต่องบการเงินอย่างไร ?

การด้อยค่าของสินทรัพย์ส่งผลกระทบโดยตรงต่องบกำไรขาดทุน และงบฐานะการเงิน โดยทำให้กำไรสุทธิลดลงทันทีในงวดที่บันทึก และมูลค่าสินทรัพย์รวมในงบฐานะการเงินลดลงตามไปด้วย

• งบกำไรขาดทุน : กำไรสุทธิลดลงทันทีเต็มจำนวนขาดทุนจากการด้อยค่า แม้จะเป็นรายการที่ไม่ใช่เงินสดก็ตาม
• งบฐานะการเงิน : มูลค่าสินทรัพย์รวมลดลง ส่งผลต่ออัตราส่วนทางการเงิน เช่น อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ (ROA) และอัตราส่วนหนี้สินต่อทุน (D/E) ที่อาจดูแย่ลงหรือดีขึ้นแล้วแต่มุมมอง
• เงื่อนไขสัญญาเงินกู้ : กิจการที่มีเงื่อนไขสัญญากู้ยืมผูกกับอัตราส่วนทางการเงินบางตัว อาจผิดเงื่อนไข ได้หากขาดทุนจากการด้อยค่ามีมูลค่าสูง
• ความเชื่อมั่นของนักลงทุนและคู่ค้า : การด้อยค่าจำนวนมากอาจถูกตีความว่าเป็นสัญญาณของปัญหาเชิงโครงสร้างธุรกิจ จึงควรมีคำอธิบายประกอบในหมายเหตุประกอบงบการเงินอย่างชัดเจน

ในส่วนนี้ผู้ประกอบการหลายรายกังวลว่าการรับรู้ขาดทุนจากการด้อยค่าจะทำให้งบการเงินดูแย่ จึงเลือกไม่บันทึกหรือบันทึกล่าช้า ซึ่งเป็นความเสี่ยงสูงในมุมกฎหมายและมาตรฐานการบัญชี เพราะถือเป็นการแสดงมูลค่าสินทรัพย์เกินจริง อาจถูกผู้สอบบัญชีให้ความเห็นแบบมีเงื่อนไขหรือไม่แสดงความเห็น ซึ่งกระทบต่อความน่าเชื่อถือของงบการเงินมากกว่าตัวเลขขาดทุนเสียอีก

สามารถกลับรายการผลขาดทุนจากการด้อยค่าได้หรือไม่ ?

ผลขาดทุนจากการด้อยค่าสามารถกลับรายการได้ในบางกรณี หากสถานการณ์หรือประมาณการที่ใช้ในการกำหนดมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนเปลี่ยนแปลงไป แต่การกลับรายการมีข้อจำกัด และไม่สามารถทำได้กับสินทรัพย์ทุกประเภท

หลักการกลับรายการที่ต้องรู้

• กิจการต้องประเมินทุกสิ้นงวดว่ามีข้อบ่งชี้ที่แสดงว่าขาดทุนจากการด้อยค่าที่เคยรับรู้ไปแล้ว อาจไม่มีอยู่อีกต่อไป หรือลดลงหรือไม่
• มูลค่าที่กลับรายการได้ ต้องไม่เกินมูลค่าตามบัญชีที่ควรจะเป็น (สุทธิจากค่าเสื่อมราคาหรือค่าตัดจำหน่าย) หากไม่เคยรับรู้ขาดทุนจากการด้อยค่ามาก่อน
• การกลับรายการต้องรับรู้เป็นรายได้ในงบกำไรขาดทุนทันที (ยกเว้นกรณีสินทรัพย์ที่บันทึกด้วยวิธีตีราคาใหม่ซึ่งมีหลักการเฉพาะ)
• ค่าความนิยม เป็นข้อยกเว้นเดียวที่ห้ามกลับรายการ เนื่องจากมาตรฐานถือว่าการเพิ่มขึ้นของมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนภายหลัง อาจเป็นค่าความนิยมที่เกิดขึ้นใหม่ภายในกิจการซึ่งมาตรฐานการบัญชีไม่อนุญาตให้รับรู้เป็นสินทรัพย์

สรุป

การด้อยค่าของสินทรัพย์เป็นเรื่องของการตรวจสอบว่า มูลค่าที่กิจการแสดงไว้ในบัญชียังสอดคล้องกับประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากสินทรัพย์หรือไม่ หากมูลค่าในบัญชีสูงเกินกว่าจำนวนที่สามารถได้รับคืน ก็อาจต้องรับรู้ผลขาดทุนและปรับมูลค่าสินทรัพย์ตามมาตรฐานที่กิจการใช้

ช่วงก่อนปิดงบจึงเป็นเวลาที่เหมาะสำหรับการทบทวนทะเบียนสินทรัพย์ ตรวจสอบสินทรัพย์ที่เลิกใช้ ชำรุด ล้าสมัย หรือมีประโยชน์ลดลง เพื่อให้รายการที่แสดงในงบการเงินสะท้อนสภาพของกิจการได้อย่างเหมาะสม

หากใกล้ถึงรอบปิดบัญชีแล้ว แต่ยังไม่แน่ใจว่าสินทรัพย์ที่อยู่ในบัญชีควรคิดค่าเสื่อมราคา ปรับมูลค่า หรือต้องพิจารณาการด้อยค่าหรือไม่ ชอบการบัญชี สามารถช่วยตรวจสอบรายการบัญชีและสินทรัพย์ รวมถึงบริการปิดงบการเงิน ให้ข้อมูลทางบัญชีได้รับการตรวจสอบอย่างเป็นระบบก่อนจัดทำและยื่นงบการเงินได้

ติดต่อ Chob Accounting
โทร : 094-159-4561
Facebook : สำนักงานบัญชีคุณภาพ ชอบการบัญชี ออนไลน์
Line : @chobaccounting

The post การด้อยค่าของสินทรัพย์ คืออะไร ? รับรู้ตอนไหน ต้องบันทึกบัญชีอย่างไร appeared first on Chob Accounting.

ในบทความนี้ชอบการบัญชี จะอธิบายอย่างละเอียดว่ามูลค่าตามบัญชีคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร คำนวณอย่างไร และแตกต่างจากราคาทุนกับมูลค่าตลาดตรงไหนบ้าง เพื่อให้เจ้าของธุรกิจนำไปใช้ในการตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง

มูลค่าตามบัญชี คืออะไร ?

มูลค่าตามบัญชี (Book Value) ของสินทรัพย์ คือ จำนวนเงินสุทธิของสินทรัพย์ที่กิจการบันทึกไว้ในบัญชี ณ วันใดวันหนึ่ง ซึ่งได้จากการนำราคาทุนของสินทรัพย์ หักด้วยค่าเสื่อมราคาสะสม (และหักค่าเผื่อการด้อยค่า หากมี)

พูดง่าย ๆ คือมูลค่าตามบัญชีเป็นมูลค่าคงเหลือของสินทรัพย์ที่ปรากฏในงบฐานะการเงิน (งบดุล) หลังจากหักส่วนที่ถูกใช้ประโยชน์ไปแล้วออกตามกาลเวลา ไม่ใช่ราคาที่ซื้อขายได้จริงในท้องตลาด และไม่ใช่ราคาทุนตอนซื้อที่คงที่ตลอดไป

มูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์เกิดขึ้นได้อย่างไร ?

มูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์เกิดขึ้นจากต้นทุนเดิมที่กิจการจ่ายไปเพื่อได้มาซึ่งสินทรัพย์นั้น หักออกด้วยค่าเสื่อมราคาสะสม และผลขาดทุนจากการด้อยค่า (ถ้ามี)

• ต้นทุนเริ่มแรก : เมื่อกิจการซื้อหรือได้สินทรัพย์มา (เช่น อาคาร เครื่องจักร หรืออุปกรณ์) จะบันทึกมูลค่าตั้งต้นด้วยราคาที่จ่ายจริงรวมค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่จำเป็นเพื่อให้สินทรัพย์นั้นพร้อมใช้งาน
• การหักค่าเสื่อมราคา : เมื่อเวลาผ่านไป และมีการใช้งาน สินทรัพย์จะเสื่อมสภาพลง กิจการจึงทยอยตัดมูลค่าของสินทรัพย์นั้นลงตามอายุการใช้งานในแต่ละรอบปีโดยบันทึกเป็นค่าเสื่อมราคา
• การปรับปรุงการด้อยค่า : หากมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนของสินทรัพย์ลดลงต่ำกว่ามูลค่าทางบัญชี เนื่องจากสภาพตลาดหรือความล้าสมัย กิจการต้องบันทึกผลขาดทุนจากการด้อยค่าเพื่อลดมูลค่าลงให้ถูกต้อง

มูลค่าตามบัญชีคำนวณอย่างไร ?

สูตรคำนวณมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์ที่ใช้กันโดยทั่วไปคือ

มูลค่าตามบัญชี = ราคาทุนของสินทรัพย์ − ค่าเสื่อมราคาสะสม − ค่าเผื่อการด้อยค่า (ถ้ามี)

ยกตัวอย่างเช่น บริษัทซื้อเครื่องจักรมาในราคา 500,000 บาท และใช้งานมาแล้วระยะหนึ่ง โดยมีข้อมูลดังนี้

• ราคาทุนของสินทรัพย์ = 500,000 บาท
• ค่าเสื่อมราคาสะสม = 120,000 บาท
• ค่าเผื่อการด้อยค่า = 30,000 บาท

มูลค่าตามบัญชี = 500,000 − 120,000 − 30,000 = 350,000 บาท

หมายความว่า แม้บริษัทจะซื้อเครื่องจักรมาในราคา 500,000 บาท แต่ ณ วันที่คำนวณ เครื่องจักรดังกล่าวจะมี มูลค่าตามบัญชีอยู่ที่ 350,000 บาท

มูลค่าตามบัญชีกับราคาทุนต่างกันอย่างไร ?

ราคาทุนของสินทรัพย์ คือตัวเลขคงที่ตายตัวที่บันทึกไว้ตั้งแต่วันแรกที่ได้สินทรัพย์มา และจะไม่เปลี่ยนแปลงไปตลอดอายุการถือครองสินทรัพย์ (ยกเว้นมีการตีราคาใหม่หรือปรับปรุงสินทรัพย์เพิ่มเติม)

ในขณะที่มูลค่าตามบัญชีจะทยอยลดลงทุกงวดบัญชีตามค่าเสื่อมราคาสะสมที่เพิ่มขึ้น จึงเป็นตัวเลขที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาและสะท้อนสภาพปัจจุบันของสินทรัพย์ได้ดีกว่า

มูลค่าตามบัญชีกับราคาทุนต่างกันอย่างไร ?

มูลค่าตามบัญชีกับมูลค่าตลาดเป็นคนละตัวเลขกัน และแทบไม่มีทางเท่ากัน

ในทางปฏิบัติ มูลค่าตามบัญชีจะคำนวณตามหลักบัญชีล้วน ๆ (ราคาทุนหักค่าเสื่อม) ในขณะที่มูลค่าตลาด (Market Value) คือราคาที่ผู้ซื้อผู้ขายตกลงซื้อขายกันจริงในตลาด ณ ขณะนั้น ซึ่งขึ้นอยู่กับอุปสงค์-อุปทาน สภาพการใช้งานจริง เทคโนโลยีที่ล้าสมัยหรือไม่ และปัจจัยภายนอกอื่น ๆ

ตัวอย่างเช่น รถกระบะของกิจการที่มีมูลค่าตามบัญชีเหลือ 200,000 บาทตามตารางค่าเสื่อมราคา แต่เมื่อนำไปประเมินราคาขายจริงในตลาดรถมือสอง อาจขายได้เพียง 150,000 บาท หากสภาพรถทรุดโทรมกว่าค่าเฉลี่ย หรืออาจขายได้ถึง 280,000 บาท หากเป็นรุ่นที่ตลาดยังต้องการสูง ความคลาดเคลื่อนนี้เป็นเรื่องปกติ และเป็นสิ่งที่เจ้าของธุรกิจต้องเข้าใจก่อนใช้ตัวเลขจากบัญชีไปอ้างอิงราคาขายจริง

มูลค่าตามบัญชีดูได้จากที่ไหน ?

เจ้าของธุรกิจสามารถตรวจสอบมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์ได้จาก 3 แหล่งข้อมูลหลักในกิจการของตนเอง ดังนี้

• งบฐานะการเงิน (งบดุล) : ในส่วนของสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ซึ่งจะแสดงยอดสุทธิของที่ดิน อาคารและอุปกรณ์หลังหักค่าเสื่อมราคาสะสม
• ทะเบียนสินทรัพย์ : ที่ฝ่ายบัญชีจัดทำแยกเป็นรายชิ้น ระบุราคาทุน อัตราค่าเสื่อม และมูลค่าตามบัญชีคงเหลือของสินทรัพย์แต่ละรายการ
• รายงานจากโปรแกรมบัญชี ที่กิจการใช้งานอยู่ : ซึ่งส่วนใหญ่จะมีรายงานสรุปค่าเสื่อมราคาและมูลค่าคงเหลือให้ดึงออกมาได้ทันที

ทำไมเจ้าของธุรกิจ ต้องรับรู้มูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์ ?

การรู้มูลค่าตามบัญชีที่ถูกต้องมีผลโดยตรงต่อการตัดสินใจทางธุรกิจหลายเรื่อง ไม่ใช่แค่ตัวเลขในสมุดบัญชีเท่านั้น

• ใช้ประกอบการขอสินเชื่อ : ธนาคารมักพิจารณามูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์เป็นส่วนหนึ่งของการประเมินหลักประกัน
• ใช้วางแผนภาษี : เพราะค่าเสื่อมราคาที่บันทึกถูกต้องมีผลต่อกำไรสุทธิและภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ต้องชำระ
• ใช้ตัดสินใจซื้อขายหรือเปลี่ยนสินทรัพย์ : เพื่อเปรียบเทียบว่าคุ้มค่ากว่าการซ่อมแซมต่อหรือไม่
• สะท้อนความน่าเชื่อถือของงบการเงิน : เมื่อผู้สอบบัญชีหรือนักลงทุนเข้ามาตรวจสอบกิจการ

คุณแป้ง – สีตลา ดีโพธิ์รัมย์ เจ้าหน้าที่ตรวจสอบคุณภาพบัญชี ชอบการบัญชี ได้แบ่งปันประสบการณ์ในการตรวจสอบงานบัญชีของธุรกิจว่า

“ผู้ประกอบการ SME จำนวนไม่น้อยมักตั้งอายุการใช้งานสินทรัพย์ตามอัตราที่กรมสรรพากรกำหนดไว้เพื่อประโยชน์ทางภาษีเท่านั้น โดยไม่ได้สะท้อนอายุการใช้งานจริงของเครื่องจักร ทำให้มูลค่าตามบัญชีในงบการเงินต่ำกว่าความเป็นจริงมาก เมื่อถึงเวลานำไปยื่นขอสินเชื่อหรือประเมินมูลค่ากิจการเพื่อหาผู้ร่วมทุน ตัวเลขที่ดูต่ำเกินจริงอาจทำให้กิจการเสียเปรียบในการเจรจาต่อรอง จึงควรแยกบัญชีค่าเสื่อมราคาเพื่อภาษีกับเพื่อการบริหารจัดการภายในออกจากกันตั้งแต่ต้น”

สรุป

มูลค่าตามบัญชีไม่ใช่แค่ตัวเลขทางบัญชีที่อยู่ในงบการเงินเท่านั้น แต่เป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้เจ้าของธุรกิจมองเห็น “มูลค่าคงเหลือ” ของสินทรัพย์ในกิจการอย่างเป็นระบบ โดยคำนวณจากราคาทุนหักด้วยค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อการด้อยค่า (ถ้ามี) จึงแตกต่างจากราคาทุนที่เป็นมูลค่าตั้งต้น และแตกต่างจากมูลค่าตลาดที่เปลี่ยนแปลงไปตามสภาพจริงและความต้องการของตลาด การเข้าใจความต่างของตัวเลขทั้ง 3 แบบนี้ จะช่วยให้ผู้ประกอบการอ่านงบได้ชัดขึ้น และนำข้อมูลไปใช้ตัดสินใจเรื่องภาษี การลงทุน การขอสินเชื่อ หรือการเปลี่ยนทรัพย์สินในธุรกิจได้อย่างแม่นยำมากขึ้น

ในอีกมุมหนึ่ง หากข้อมูลสินทรัพย์ ค่าเสื่อมราคา หรือทะเบียนสินทรัพย์ของกิจการบันทึกไว้ไม่ถูกต้อง มูลค่าตามบัญชีที่แสดงในงบการเงินก็อาจคลาดเคลื่อนไปด้วย และอาจส่งผลต่อการตัดสินใจทางธุรกิจโดยไม่รู้ตัว ดังนั้นการมีระบบบัญชีที่ดีตั้งแต่ต้นจึงเป็นเรื่องสำคัญ หากธุรกิจของคุณต้องการผู้ช่วยดูแลบัญชีให้เป็นระบบมากขึ้น ทั้งในเรื่องการบันทึกสินทรัพย์ การคำนวณค่าเสื่อมราคา และการจัดทำงบการเงิน สามารถดูรายละเอียดบริการรับทำบัญชี ของชอบการบัญชีได้ เพื่อให้ตัวเลขทางบัญชีถูกต้อง น่าเชื่อถือ และพร้อมใช้ในการบริหารธุรกิจจริง

ติดต่อ Chob Accounting
โทร : 094-159-4561
Facebook : สำนักงานบัญชีคุณภาพ ชอบการบัญชี ออนไลน์
Line : @chobaccounting

The post มูลค่าตามบัญชี คืออะไร ? คำนวณยังไง ต่างจากราคาทุนอย่างไร appeared first on Chob Accounting.

ราคาทุนของสินทรัพย์ คืออะไร ?

ราคาทุนของสินทรัพย์ (Cost of assets) คือ จำนวนเงินหรือมูลค่าของสิ่งตอบแทนที่กิจการจ่ายเพื่อให้ได้มาซึ่งสินทรัพย์ รวมถึงต้นทุนที่เกี่ยวข้องโดยตรงในการทำให้สินทรัพย์อยู่ในสถานที่และสภาพที่พร้อมใช้งานตามวัตถุประสงค์ของกิจการ

ถ้าไม่ชำระเงินในรายการเหล่านี้ สินทรัพย์จะสามารถอยู่ในสถานที่ และสภาพที่พร้อมใช้งานตามที่กิจการต้องการได้หรือไม่ ?

ถ้าคำตอบคือ ไม่ได้ ค่าใช้จ่ายนั้นมีโอกาสเป็นต้นทุนที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับสินทรัพย์ แต่ยังต้องพิจารณารายละเอียดและเงื่อนไขทางบัญชีของแต่ละรายการประกอบด้วย

ราคาทุนของสินทรัพย์ประกอบด้วยอะไรบ้าง ?

สำหรับสินทรัพย์ประเภทที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ ราคาทุนไม่ได้ดูเฉพาะราคาบนใบเสนอราคาหรือใบกำกับภาษี แต่ต้องพิจารณาต้นทุนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการได้มาและการทำให้สินทรัพย์พร้อมใช้งานด้วย ดังนี้

1. ราคาซื้อสินทรัพย์

องค์ประกอบแรกและมักเป็นสัดส่วนที่ใหญ่ที่สุด คือ ราคาที่กิจการจ่ายเพื่อซื้อสินทรัพย์ เช่น

• ซื้อเครื่องจักร 500,000 บาท
• ซื้อคอมพิวเตอร์ 40,000 บาท
• ซื้อเฟอร์นิเจอร์สำนักงาน 80,000 บาท
• ซื้ออุปกรณ์สำหรับใช้ในการผลิต 200,000 บาท

อย่างไรก็ตาม ราคาซื้อที่นำมาใช้คำนวณราคาทุนจะต้องพิจารณารายการอื่นประกอบ เช่น ส่วนลดการค้า อากรขาเข้า และภาษีที่ไม่สามารถเรียกคืนได้

ตัวอย่างเช่น หากเครื่องจักรมีราคาป้าย 550,000 บาท แต่ผู้ขายให้ส่วนลด 50,000 บาท ราคาที่นำมาพิจารณาจะไม่ใช่ 550,000 บาทโดยอัตโนมัติ แต่ต้องพิจารณาราคาหลังหักส่วนลดตามเงื่อนไขที่เกิดขึ้นจริง

2. ค่าขนส่งสินทรัพย์

หากการซื้อสินทรัพย์จำเป็นต้องมีการขนส่งจากผู้ขายมายังโรงงาน สำนักงาน หรือสถานที่ที่จะนำสินทรัพย์ไปใช้งาน ค่าขนส่งเริ่มแรกที่เกี่ยวข้องโดยตรง อาจรวมเป็นส่วนหนึ่งของราคาทุนได้

ยกตัวอย่างเช่น กิจการซื้อเครื่องจักรจากกรุงเทพฯ ราคา 800,000 บาท และต้องจ่ายค่าขนส่งมายังโรงงานอีก 20,000 บาท หากค่าขนส่งดังกล่าวเกิดขึ้นเพื่อให้เครื่องจักรมาถึงสถานที่ที่กิจการจะใช้งาน ราคาทุนเบื้องต้นจึงอาจเป็น 800,000 + 20,000 = 820,000 บาท

3. ค่าติดตั้งและเตรียมสถานที่

สินทรัพย์บางประเภทซื้อมาแล้วไม่สามารถนำมาใช้งานได้ทันที เช่น เครื่องจักรขนาดใหญ่ ระบบผลิต หรืออุปกรณ์ที่ต้องมีการติดตั้งเฉพาะทาง กิจการอาจต้องมีค่าใช้จ่าย เช่น

• ค่าเตรียมพื้นที่สำหรับติดตั้ง
• ค่าแรงติดตั้ง
• ค่าประกอบเครื่องจักร
• ค่าเดินระบบที่จำเป็นสำหรับการติดตั้ง
• ค่าปรับพื้นที่เพื่อรองรับเครื่องจักร

หากต้นทุนเหล่านี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับการทำให้สินทรัพย์อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน ก็อาจนำมารวมเป็นราคาทุนได้ เช่น ซื้อเครื่องจักร 1,000,000 บาท และต้องเสียค่าติดตั้ง 100,000 บาทก่อนจึงจะสามารถเริ่มผลิตสินค้าได้

ราคาทุนเบื้องต้นจึงอาจเป็น 1,000,000 + 100,000 = 1,100,000 บาท ต้นทุนการเตรียมสถานที่ รวมถึงต้นทุนการติดตั้งและการประกอบ เป็นตัวอย่างต้นทุนทางตรงที่ระบุไว้ในมาตรฐานการบัญชีเช่นกัน

4. ค่าทดสอบก่อนนำสินทรัพย์มาใช้งาน

สินทรัพย์บางชนิด โดยเฉพาะเครื่องจักรหรือระบบการผลิต จำเป็นต้องมีการทดสอบก่อนใช้งานจริง เช่น โรงงานซื้อเครื่องจักรสำหรับผลิตสินค้า และต้องทดลองเดินเครื่องเพื่อดูว่าเครื่องจักรสามารถทำงานได้ตามกำลังการผลิตและมาตรฐานที่กำหนดหรือไม่

ต้นทุนที่เกิดขึ้นจากการทดสอบว่า สินทรัพย์สามารถใช้งานได้อย่างเหมาะสมหรือไม่ อาจถือเป็นต้นทุนทางตรงที่รวมอยู่ในราคาทุนของสินทรัพย์ได้ ตัวอย่างเช่น

• ค่าใช้จ่ายในการทดลองเดินเครื่อง
• ค่าบริการผู้เชี่ยวชาญในการทดสอบระบบ
• ค่าใช้จ่ายในการตรวจสอบประสิทธิภาพก่อนเปิดใช้งาน

โดยต้องเป็นต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับการทำให้สินทรัพย์พร้อมใช้งานจริง ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานตามปกติหลังจากเริ่มใช้งานแล้ว

5. ต้นทุนอื่นที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการทำให้สินทรัพย์พร้อมใช้งาน

นอกจากรายการข้างต้นแล้ว ยังอาจมีค่าใช้จ่ายอื่นที่สามารถรวมเป็นราคาทุนได้ หากพิสูจน์ได้ว่า เกี่ยวข้องโดยตรงกับการทำให้สินทรัพย์อยู่ในสถานที่และสภาพที่พร้อมใช้งานตามวัตถุประสงค์ของฝ่ายบริหาร

ตัวอย่างเช่น

• ค่าบริการวิศวกรที่เกี่ยวข้องกับการติดตั้ง
• ค่าธรรมเนียมผู้เชี่ยวชาญ
• ค่าออกแบบเฉพาะที่จำเป็นต่อการติดตั้งสินทรัพย์
• ต้นทุนพนักงานบางส่วนที่เกิดขึ้นโดยตรงจากการก่อสร้างหรือได้มาซึ่งสินทรัพย์

ความเกี่ยวข้องโดยตรงจึงเป็นหัวใจสำคัญ เพราะไม่ใช่ว่าค่าใช้จ่ายทั้งหมดที่เกิดในช่วงเวลาเดียวกับการซื้อสินทรัพย์จะสามารถนำมารวมเป็นราคาทุนได้

ราคาทุนของสินทรัพย์คำนวณอย่างไร ?

ในกรณีทั่วไป สามารถคำนวณราคาทุนของสินทรัพย์เบื้องต้นได้ตามสูตรดังนี้

ราคาทุนของสินทรัพย์ = ราคาซื้อสุทธิ + ต้นทุนทางตรงที่จำเป็นเพื่อทำให้สินทรัพย์พร้อมใช้งาน + ต้นทุนอื่นที่เข้าเกณฑ์

ตัวอย่างการคำนวณราคาทุนของสินทรัพย์

บริษัทซื้อเครื่องจักรสำหรับใช้ในโรงงาน โดยมีค่าใช้จ่ายดังนี้

หากพิจารณาแล้วว่าค่าขนส่ง ค่าเตรียมพื้นที่ ค่าติดตั้ง และค่าทดสอบเป็นต้นทุนที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการทำให้เครื่องจักรพร้อมใช้งาน ราคาทุนจะคำนวณได้เป็น 800,000 + 20,000 + 30,000 + 50,000 + 10,000 = 910,000 บาท

ในส่วนของค่าอบรมพนักงาน 15,000 บาท และค่าโฆษณา 25,000 บาท ไม่ได้นำมารวมเป็นราคาทุนของเครื่องจักร แต่พิจารณาบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้น ถึงแม้ว่าธุรกิจจะมีเงินจ่ายออกจากเหตุการณ์ครั้งนี้รวม 950,000 บาท แต่ไม่ได้หมายความว่าเครื่องจักรต้องถูกบันทึกเป็นสินทรัพย์ 950,000 บาททั้งหมด

เป็นเหตุผลว่าทำไมการแยกประเภทค่าใช้จ่ายตั้งแต่วันที่ซื้อสินทรัพย์จึงสำคัญต่อการทำบัญชีค่ะ

VAT ต้องรวมเป็นราคาทุนของสินทรัพย์หรือไม่ ?

ในกรณีนี้ขึ้นอยู่ที่ว่า VAT หรือภาษีซื้อนั้นกิจการสามารถเรียกคืนหรือนำไปหักในการคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่มได้หรือไม่ ตามหลักการของมาตรฐานการบัญชีกำหนดให้ราคาซื้อรวม ภาษีซื้อที่เรียกคืนไม่ได้ เป็นส่วนหนึ่งของราคาทุน

จึงสามารถทำความเข้าใจได้ 2 กรณี ดังนี้

กรณีที่ 1 กิจการสามารถนำ VAT ไปเป็นภาษีซื้อได้

ตัวอย่างเช่น

ราคาสินทรัพย์ก่อน VAT = 100,000 บาท
VAT 7% = 7,000 บาท
ยอดที่จ่ายจริง = 107,000 บาท

หากกิจการมีสิทธินำภาษีซื้อ 7,000 บาทไปใช้ในการคำนวณ VAT ได้ตามปกติ ราคาทุนในส่วนของราคาซื้อจึงโดยทั่วไปพิจารณาจาก 100,000 บาท ไม่ใช่ 107,000 บาท

เพราะ VAT 7,000 บาทไม่ได้เป็นต้นทุนที่กิจการต้องรับภาระในที่สุดในลักษณะเดียวกับราคาสินทรัพย์

กรณีที่ 2 VAT ไม่สามารถนำไปเป็นภาษีซื้อได้หรือเรียกคืนไม่ได้

หากกิจการไม่สามารถนำ VAT ดังกล่าวไปหักหรือเรียกคืนได้ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ภาษีนั้นอาจกลายเป็นส่วนหนึ่งของราคาทุนของสินทรัพย์

ตัวอย่างเช่น

ราคาสินทรัพย์ = 100,000 บาท
VAT ที่เรียกคืนไม่ได้ = 7,000 บาท

ราคาทุนในส่วนดังกล่าวอาจเท่ากับ 107,000 บาท

โดยกรมสรรพากรมีหลักเกณฑ์เกี่ยวกับภาษีซื้อที่ไม่ให้นำไปหักในการคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม ดังนั้นในทางปฏิบัติต้องพิจารณาทั้งสถานะ VAT ของกิจการ ลักษณะสินทรัพย์ เอกสาร และสิทธิในการใช้ภาษีซื้อของแต่ละกรณีประกอบกัน

สรุป

หัวใจสำคัญของราคาทุนของสินทรัพย์ คือ การหาว่าแท้จริงแล้วกิจการต้องใช้ต้นทุนเท่าไรเพื่อให้ได้สินทรัพย์มาอยู่ในสถานที่ และสภาพที่พร้อมใช้งานตามวัตถุประสงค์ ดังนั้น เวลาซื้อสินทรัพย์ ไม่ควรมองเฉพาะตัวเลขในใบเสนอราคาหรือราคาหน้าใบกำกับภาษีเท่านั้น สิ่งที่ควรพิจารณาประกอบ ได้แก่ ราคาซื้อหลังหักส่วนลด อากรและภาษีที่เรียกคืนไม่ได้ ค่าขนส่งเริ่มแรก ค่าเตรียมสถานที่ ค่าติดตั้งและประกอบ ค่าทดสอบก่อนพร้อมใช้งาน ต้นทุนทางตรงอื่นที่จำเป็น

ขณะเดียวกัน ค่าใช้จ่ายอย่างค่าบริหารทั่วไป ค่าอบรมพนักงาน ค่าโฆษณา และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานหลังจากสินทรัพย์พร้อมใช้งานแล้ว โดยทั่วไปไม่ควรนำมารวมเป็นราคาทุนเพียงเพราะเกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกัน การแยกรายการเหล่านี้ให้ถูกต้องตั้งแต่ต้นสำคัญมาก เพราะราคาทุนของสินทรัพย์จะเป็นฐานสำคัญในการบันทึกบัญชีและคำนวณค่าเสื่อมราคาในงวดต่อ ๆ ไป หากบันทึกราคาทุนผิด ผลกระทบจึงอาจไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเดือนที่ซื้อสินทรัพย์ แต่สามารถต่อเนื่องไปยังงบการเงินในอนาคตได้

หากธุรกิจของคุณมีการซื้อเครื่องจักร รถยนต์ คอมพิวเตอร์ หรือสินทรัพย์หลายรายการ และไม่แน่ใจว่าค่าใช้จ่ายใดควรบันทึกเป็นสินทรัพย์หรือค่าใช้จ่าย ชอบการบัญชี มีบริการรับทำบัญชีรายเดือน ช่วยตรวจสอบและจัดหมวดหมู่รายการให้ถูกต้อง พร้อมดูแลข้อมูลบัญชีให้พร้อมสำหรับการปิดงบการเงิน

ติดต่อ Chob Accounting
โทร : 094-159-4561
Facebook : สำนักงานบัญชีคุณภาพ ชอบการบัญชี ออนไลน์
Line : @chobaccounting

The post ราคาทุนของสินทรัพย์ คืออะไร ? มีอะไรบ้าง และต้องคำนวณอย่างไร appeared first on Chob Accounting.

คำตอบไม่ได้ขึ้นอยู่กับแค่ราคาของสิ่งที่ซื้อ แต่ต้องพิจารณาทั้งลักษณะของรายการ ประโยชน์ที่กิจการจะได้รับ และหลักเกณฑ์ทางบัญชีที่เกี่ยวข้อง การทำความเข้าใจ เกณฑ์การรับรู้สินทรัพย์ จึงช่วยให้เจ้าของธุรกิจเห็นภาพได้ชัดขึ้นว่า รายการแบบไหนควรรับรู้เป็นสินทรัพย์ และมีเรื่องอะไรบ้างที่ควรตรวจสอบก่อนนำไปบันทึกบัญชี

การรับรู้สินทรัพย์ คืออะไร ?

การรับรู้สินทรัพย์ (Asset Recognition) คือ การนำรายการที่เข้าเงื่อนไขของสินทรัพย์มาบันทึก และแสดงเป็นสินทรัพย์ในงบการเงินด้วยจำนวนเงินที่เหมาะสม ไม่ใช่เพียงการที่ธุรกิจซื้อหรือครอบครองทรัพย์สินชิ้นหนึ่งเท่านั้น

กรอบแนวคิดสำหรับการรายงานทางการเงินอธิบายว่า การรับรู้รายการ คือกระบวนการนำรายการที่เป็นไปตามคำนิยามขององค์ประกอบในงบการเงิน เช่น สินทรัพย์ หนี้สิน รายได้ หรือค่าใช้จ่าย เข้ามาแสดงในงบการเงิน และจำนวนเงินที่รับรู้เป็นสินทรัพย์ในงบฐานะการเงินจะกลายเป็นมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์นั้น

ตัวอย่างง่าย ๆ เช่น บริษัทซื้อเครื่องจักรราคา 500,000 บาท การจ่ายเงิน 500,000 บาทไม่ได้หมายความว่า 500,000 บาททั้งหมดจะต้องกลายเป็นค่าใช้จ่ายของเดือนที่ซื้อ หากเครื่องจักรเข้าเกณฑ์การรับรู้สินทรัพย์ กิจการอาจบันทึกเครื่องจักรเป็นสินทรัพย์ก่อน แล้วจึงทยอยรับรู้ต้นทุนผ่านค่าเสื่อมราคาตามระยะเวลาที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้นการซื้อของกับการรับรู้สินทรัพย์จึงไม่ใช่เรื่องเดียวกันเสมอไป

เกณฑ์การรับรู้สินทรัพย์ ต้องพิจารณาอะไรบ้าง ?

ก่อนจะรับรู้สินทรัพย์ ควรเริ่มจากตรวจสอบก่อนว่ารายการนั้นเป็นไปตามคำนิยามของสินทรัพย์หรือไม่ จากนั้นจึงพิจารณาว่าการรับรู้รายการจะให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจและเป็นตัวแทนอันเที่ยงธรรม รวมถึงต้องตรวจสอบข้อกำหนดของมาตรฐานที่ใช้กับสินทรัพย์ประเภทนั้นโดยเฉพาะ

สำหรับเจ้าของธุรกิจ สามารถใช้คำถามต่อไปนี้ช่วยพิจารณาเบื้องต้นได้

1. กิจการมีสิทธิหรือควบคุมทรัพยากรนั้นหรือไม่ ?

สิ่งแรกที่ควรพิจารณาคือ กิจการสามารถควบคุมสิทธิหรือประโยชน์ที่เกิดจากทรัพยากรนั้นได้หรือไม่ เพราะการมีเอกสารซื้อขายหรือการจ่ายเงินเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอสำหรับการสรุปทางบัญชีในทุกกรณี

ตัวอย่างเช่น บริษัทซื้อคอมพิวเตอร์มาใช้ในสำนักงาน บริษัทมีสิทธิใช้งานคอมพิวเตอร์เครื่องดังกล่าว และสามารถจำกัดไม่ให้บุคคลอื่นนำไปใช้ประโยชน์ได้ จึงมีลักษณะของการควบคุมทรัพยากร

ในทางกลับกัน หากบริษัทจ่ายค่าบริการระบบออนไลน์รายเดือน บริษัทอาจมีเพียงสิทธิในการใช้บริการ ตามระยะเวลาของสัญญา ไม่ได้หมายความว่าบริษัทควบคุมตัวโปรแกรมหรือระบบนั้น ในลักษณะเดียวกับการเป็นเจ้าของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไม Software ที่ซื้อสิทธิขาด กับ Software แบบ Subscription จึงไม่ควรถูกสรุปทางบัญชีจากคำว่า “โปรแกรม” เพียงอย่างเดียว

2. รายการดังกล่าวเกิดจากเหตุการณ์ในอดีตหรือไม่ ?

สินทรัพย์ต้องเกี่ยวข้องกับสิทธิหรือทรัพยากรที่เกิดขึ้นจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว ไม่ใช่เพียงแผนงาน หรือความตั้งใจที่จะซื้อในอนาคต

ตัวอย่างเช่น บริษัทอนุมัติงบประมาณ 1 ล้านบาทเพื่อซื้อเครื่องจักรในปีหน้า การอนุมัติงบดังกล่าวไม่ได้ทำให้เกิดเครื่องจักรเป็นสินทรัพย์ของกิจการทันที เพราะบริษัทยังไม่ได้รับสิทธิ หรือควบคุมทรัพยากรจากเหตุการณ์นั้น

แต่เมื่อเกิดธุรกรรม และเงื่อนไขที่ทำให้กิจการได้รับสิทธิหรือการควบคุมแล้ว จึงเข้าสู่ขั้นตอนพิจารณาว่าจะรับรู้สินทรัพย์อย่างไรต่อไป

3. สินทรัพย์สามารถสร้างประโยชน์ให้กิจการได้อย่างไร ?

ทรัพยากรที่กิจการควบคุมควรมีศักยภาพในการสร้างประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ ซึ่งไม่ได้หมายความว่าต้องสร้างรายได้โดยตรงเสมอไป ประโยชน์อาจเกิดได้หลายรูปแบบ เช่น

• ใช้ผลิตสินค้าหรือให้บริการ
• ช่วยลดต้นทุนการดำเนินงาน
• เพิ่มกำลังการผลิต
• ใช้บริหารงานภายใน
• ให้ผู้อื่นเช่า
• สามารถขายหรือแลกเปลี่ยนได้
• ช่วยให้กิจการสามารถใช้สินทรัพย์อื่นสร้างรายได้ต่อไป

ดังนั้น เวลาพิจารณาว่ารับรู้สินทรัพย์ได้หรือไม่ อย่าถามเพียงว่าของชิ้นนี้ทำเงินหรือเปล่า แต่ควรถามว่าสิทธิหรือทรัพยากรนี้สร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้ธุรกิจในรูปแบบใด

4. มูลค่าของรายการสามารถนำมาบันทึกบัญชีได้หรือไม่ ?

เมื่อรายการมีลักษณะเป็นสินทรัพย์แล้ว อีกประเด็นหนึ่งคือ กิจการจะนำมูลค่าใดมาใช้ในการบันทึกบัญชี

วิธีวัดมูลค่าไม่ได้เหมือนกันสำหรับสินทรัพย์ทุกประเภท จึงต้องดูมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ตัวอย่างเช่น สำหรับที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ TAS 16 กำหนดว่ารายการที่จะรับรู้เป็นสินทรัพย์ต้องสามารถวัดมูลค่าต้นทุนได้อย่างน่าเชื่อถือ และเมื่อเข้าเกณฑ์แล้วให้วัดมูลค่าเมื่อรับรู้รายการด้วยราคาทุนของสินทรัพย์

จุดที่เจ้าของธุรกิจควรระวังคือ อย่านำราคาที่จ่ายทั้งหมดมาเป็นราคาทุนโดยอัตโนมัติ เพราะบางค่าใช้จ่ายสามารถรวมเป็นต้นทุนสินทรัพย์ได้ ขณะที่บางรายการต้องบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายในงวดนั้น

5. ต้องพิจารณามาตรฐานบัญชีเฉพาะประเภทเพิ่มเติมหรือไม่ ?

แม้จะเรียกรวมกันว่าสินทรัพย์ แต่สินทรัพย์แต่ละประเภทอาจใช้หลักเกณฑ์การรับรู้และการวัดมูลค่าที่แตกต่างกัน ตัวอย่างเช่น

• ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ ใช้ TAS 16
• สินทรัพย์ไม่มีตัวตน ใช้ TAS 38
• สินค้าคงเหลือ ใช้ TAS 2
• สินทรัพย์ทางการเงิน ใช้ TFRS 9
• อสังหาริมทรัพย์เพื่อการลงทุน ใช้ TAS 40

แม้สินทรัพย์หลายประเภท เช่น ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร หรือสินทรัพย์ไม่มีตัวตน จะถูกจัดอยู่ในกลุ่มสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน แต่หลักเกณฑ์ในการรับรู้และการวัดมูลค่าอาจแตกต่างกันตามลักษณะของสินทรัพย์และมาตรฐานบัญชีที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น ก่อนบันทึกรายการควรพิจารณาให้ชัดเจนว่าสินทรัพย์นั้นอยู่ในประเภทใด

สำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะหรือ NPAEs ต้องพิจารณาหลักเกณฑ์ภายใต้ TFRS for NPAEs ที่กิจการใช้อยู่ด้วย โดยฉบับปรับปรุง 2565 มีผลสำหรับรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2566 เป็นต้นไป และยังเป็นมาตรฐานที่สภาวิชาชีพบัญชีเผยแพร่ใช้อยู่ ณ ปี 2569

ดังนั้นคำถามว่ารายการนี้รับรู้เป็นสินทรัพย์ได้ไหม ? บางครั้งยังตอบไม่ได้จนกว่าจะรู้ก่อนว่าเป็นสินทรัพย์ประเภทใด และกิจการใช้กรอบมาตรฐานใด

ตัวอย่างการรับรู้สินทรัพย์ในธุรกิจ

เพื่อให้เห็นภาพมากขึ้น ลองพิจารณารายการตัวอย่างที่พบบ่อย

ตัวอย่างที่ 1: ซื้อคอมพิวเตอร์
บริษัทซื้อคอมพิวเตอร์ราคา 45,000 บาทเพื่อให้ทีมบัญชีใช้งาน หากบริษัทควบคุมอุปกรณ์ดังกล่าว ใช้เพื่อดำเนินธุรกิจ และรายการเข้าเงื่อนไขตามมาตรฐานและนโยบายบัญชี บริษัทอาจบันทึกเป็นสินทรัพย์และคิดค่าเสื่อมราคาตามอายุการใช้ประโยชน์

ตัวอย่างที่ 2: ซื้อเครื่องจักรพร้อมค่าติดตั้ง
สมมติซื้อเครื่องจักร 800,000 บาท และมีค่าขนส่งกับติดตั้งที่จำเป็นอีก 50,000 บาท ค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการทำให้เครื่องจักรอยู่ในสถานที่และสภาพพร้อมใช้งานอาจรวมเป็นราคาทุนของเครื่องจักรได้

ตัวอย่างที่ 3: ซื้อ Software
โปรแกรมคอมพิวเตอร์สามารถเป็นตัวอย่างหนึ่งของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนภายใต้ TFRS for NPAEs แต่ไม่ได้หมายความว่า Software ทุกชนิดจะต้องรับรู้เป็นสินทรัพย์ เพราะต้องพิจารณาทั้งสิทธิ การควบคุม เงื่อนไขของสัญญา และเกณฑ์การรับรู้ที่เกี่ยวข้อง

โดยเฉพาะปัจจุบันที่ธุรกิจใช้ระบบแบบ Cloud หรือ Subscription มากขึ้น ควรแยกให้ออกก่อนว่าบริษัท “ได้สินทรัพย์” หรือ “ได้รับบริการ”

สินทรัพย์ต้องมีมูลค่าเท่าไหร่ถึงจะต้องรับรู้เป็นสินทรัพย์ ?

มาตรฐานการบัญชีไม่ได้กำหนดตัวเลขมูลค่าขั้นต่ำตายตัวว่าต้องกี่บาท แต่ละบริษัทสามารถกำหนดนโยบายเองได้ตามความเหมาะสมหรือที่เรียกว่าเกณฑ์ที่มีสาระสำคัญ

คุณแป้ง – สีตลา ดีโพธิ์รัมย์ เจ้าหน้าที่ตรวจสอบคุณภาพบัญชี ชอบการบัญชี ได้แชร์จากประสบการณ์ในการตรวจสอบงานบัญชีของธุรกิจว่า

“เคสที่เจอบ่อยคือเจ้าของธุรกิจจะถามก่อนเลยว่า ของราคาเท่านี้ต้องลงเป็นสินทรัพย์ไหม แต่จริง ๆ ราคาอย่างเดียวตอบไม่ได้ค่ะ เราต้องย้อนกลับมาดูว่าของชิ้นนั้นซื้อมาเพื่ออะไร กิจการได้สิทธิหรือควบคุมอะไรจากมัน ใช้งานได้นานแค่ไหน และรายการนั้นเข้าเงื่อนไขของสินทรัพย์ประเภทไหน เพราะถ้าจัดประเภทผิดตั้งแต่ต้น ผลที่ตามมาก็อาจต่อเนื่องไปถึงค่าเสื่อมราคาและตัวเลขในงบการเงินได้”

โดยทั่วไปกิจการมักจะกำหนดแนวทางไว้ดังนี้

• ต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนด (เช่น 5,000 บาท) : หากมีมูลค่าเล็กน้อย แม้จะใช้งานได้นานเกิน 1 ปี กิจการนิยมบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทันทีในงวดนั้น เพื่อความสะดวก และลดความซับซ้อนทางบัญชี
• มากกว่าเกณฑ์ที่กำหนด (เช่น 5,000 บาทขึ้นไป) : และมีอายุการใช้งานนานกว่า 1 ปี จึงจะบันทึกเป็นสินทรัพย์ถาวร แล้วนำมาทยอยคิดค่าเสื่อมราคา
• เกณฑ์มาตรฐานการรายงานทางการเงิน (TFRS) : ราคาทุนของสินทรัพย์ต้องสามารถวัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ และกิจการคาดว่าจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต

รับรู้สินทรัพย์แล้ว ต้องคิดค่าเสื่อมราคาทันทีหรือไม่ ?

ไม่จำเป็นต้องเริ่มคิดค่าเสื่อมราคาในวันที่จ่ายเงิน หรือวันที่ได้รับใบกำกับสินค้า แต่สำหรับที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ ค่าเสื่อมราคาจะเริ่มเมื่อสินทรัพย์อยู่ในสถานที่และสภาพที่พร้อมใช้งานตามความประสงค์ของฝ่ายบริหาร

ตัวอย่างเช่น บริษัทซื้อเครื่องจักรวันที่ 1 มิถุนายน แต่เครื่องจักรต้องติดตั้งและทดสอบจนพร้อมใช้งานวันที่ 20 มิถุนายน จุดเริ่มต้นที่ต้องพิจารณาสำหรับค่าเสื่อมราคาคือช่วงที่เครื่องจักรพร้อมใช้งาน ไม่ใช่แค่วันที่โอนเงินให้ผู้ขาย

อีกกรณีหนึ่งคือเครื่องจักรติดตั้งเรียบร้อย และพร้อมใช้งานแล้ว แต่บริษัทตัดสินใจว่าจะเริ่มผลิตจริงเดือนหน้า การที่ยังไม่ได้เดินเครื่องเต็มกำลังไม่ได้หมายความว่าจะเลื่อนการคิดค่าเสื่อมราคาออกไปได้โดยอัตโนมัติ เพราะมาตรฐานพิจารณาสภาพที่พร้อมใช้งานเป็นสำคัญ

สรุป

การรับรู้สินทรัพย์ ไม่ได้พิจารณาจากราคาของสิ่งที่ซื้อเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเริ่มจากทำความเข้าใจว่ากิจการมีทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจหรือสิทธิที่ควบคุมอยู่จริงหรือไม่ สิทธินั้นเกิดจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้วหรือยัง มีศักยภาพสร้างประโยชน์ให้กิจการอย่างไร และต้องใช้หลักเกณฑ์ของมาตรฐานบัญชีฉบับใด

โดยเฉพาะธุรกิจที่มีการซื้ออุปกรณ์ เครื่องจักร รถ โปรแกรม หรือมีการปรับปรุงทรัพย์สินอยู่เป็นประจำ การกำหนดนโยบายบัญชีและจัดเก็บข้อมูลสินทรัพย์ให้เป็นระบบตั้งแต่ต้น จะช่วยให้การจัดทำบัญชี ค่าเสื่อมราคา และงบการเงินในภายหลังมีความต่อเนื่องและตรวจสอบได้ง่ายขึ้น

หากธุรกิจของคุณมีการซื้อทรัพย์สินหลายประเภท และยังไม่แน่ใจว่ารายการใดควรรับรู้เป็นสินทรัพย์ รายการใดควรเป็นค่าใช้จ่าย หรือต้นทุนส่วนไหนควรรวมเป็นมูลค่าของสินทรัพย์ การมีระบบบัญชีที่ชัดเจนตั้งแต่ต้นจะช่วยให้การบันทึกรายการต่าง ๆ เป็นไปอย่างถูกต้อง และลดปัญหาเมื่อถึงช่วงปิดบัญชีหรือจัดทำงบการเงิน

สำหรับธุรกิจที่ต้องการให้มีผู้ช่วยดูแลเรื่องเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง สามารถดูรายละเอียดบริการรับทำบัญชีรายเดือน ของชอบการบัญชีได้ โดยเราช่วยดูแลตั้งแต่การบันทึกรายการ ตรวจสอบเอกสารทางบัญชี ไปจนถึงการจัดทำข้อมูลให้เป็นระบบ เพื่อให้เจ้าของธุรกิจติดตามสถานะทางการเงินของกิจการได้ง่ายขึ้นค่ะ

The post เกณฑ์การรับรู้สินทรัพย์ พร้อมตัวอย่างที่เจ้าของธุรกิจควรรู้ appeared first on Chob Accounting.

ดังนั้น จุดสำคัญไม่ได้อยู่แค่ว่าบริษัทจ่ายเงินไปแล้วหรือยังแต่อยู่ที่ว่า สิ่งที่กิจการได้รับจากเงินที่จ่ายไปนั้นมีลักษณะอย่างไร และประโยชน์ทางเศรษฐกิจของรายการดังกล่าวถูกใช้ไปแล้วหรือยัง

สินทรัพย์ คืออะไร ?

สินทรัพย์ คือ ทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจในปัจจุบันที่กิจการควบคุมอยู่จากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในอดีต โดยทรัพยากรนั้นมีศักยภาพที่จะสร้างประโยชน์เชิงเศรษฐกิจให้กิจการ ไม่ว่าจะเป็นการสร้างรายได้ ช่วยในการผลิตสินค้า ให้บริการ หรือช่วยสนับสนุนการดำเนินธุรกิจ

ค่าใช้จ่าย คืออะไร ?

ค่าใช้จ่าย คือ การลดลงของสินทรัพย์ หรือการเพิ่มขึ้นของหนี้สิน ซึ่งส่งผลให้ส่วนของเจ้าของลดลง โดยไม่รวมรายการที่เป็นการแบ่งปันให้เจ้าของกิจการ กล่าวอย่างง่ายคือ เป็นผลของทรัพยากรหรือประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่กิจการใช้ไปในการดำเนินงานหรือในกิจกรรมต่าง ๆ ของธุรกิจ

สินทรัพย์กับค่าใช้จ่าย ต่างกันอย่างไร ?

ความแตกต่างสำคัญของสินทรัพย์กับค่าใช้จ่ายอยู่ที่ลักษณะของทรัพยากรและผลกระทบที่รายการนั้นมีต่องบการเงิน สินทรัพย์แสดงถึงทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจที่กิจการยังควบคุมอยู่ ส่วนค่าใช้จ่ายสะท้อนการลดลงของทรัพยากรหรือการเพิ่มขึ้นของภาระที่ส่งผลให้ส่วนของเจ้าของลดลง

ทำไมจ่ายเงินแล้ว ถึงไม่ได้แปลว่าเป็นค่าใช้จ่ายเสมอไป ?

เพราะการจ่ายเงินเป็นเรื่องของกระแสเงินสด ส่วนการรับรู้ค่าใช้จ่ายเป็นเรื่องของการบัญชี เงินจึงสามารถออกจากบริษัทไปแล้ว แต่สิ่งที่กิจการได้รับกลับมายังเป็นสินทรัพย์อยู่ก็ได้

ในส่วนนี้จะขอยกตัวอย่าง 2 กรณีค่ะ

กรณีที่ 1 : บริษัทจ่ายค่าไฟสำนักงาน
บริษัทใช้ไฟฟ้าไปเพื่อดำเนินงานในช่วงเวลานั้น ประโยชน์จากไฟฟ้าถูกใช้ไปแล้ว จึงรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

กรณีที่ 2 : บริษัทจ่ายเงินเพื่อซื้ออุปกรณ์สำหรับใช้งานในกิจการ
แม้เงินสดจะลดลงเหมือนกัน แต่กิจการได้รับทรัพยากรอีกอย่างหนึ่งเข้ามาแทน หากรายการนั้นเข้าเงื่อนไขการรับรู้เป็นสินทรัพย์ ก็ไม่ได้หมายความว่าจำนวนเงินทั้งหมดจะกลายเป็นค่าใช้จ่ายทันที

อีกตัวอย่างหนึ่งคือ ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้า เช่น กิจการจ่ายค่าบริการล่วงหน้าสำหรับหลายเดือน เงินอาจออกจากบัญชีไปเรียบร้อยแล้ว แต่ส่วนของบริการที่กิจการยังไม่ได้รับอาจยังสะท้อนสิทธิที่จะได้รับประโยชน์ในอนาคต จึงต้องพิจารณาการรับรู้ตามลักษณะของรายการนั้น

ในทางกลับกัน ค่าใช้จ่ายก็สามารถเกิดขึ้นได้ก่อนเงินจะถูกจ่ายออกจริง เช่น ค่าแรงหรือค่าสาธารณูปโภคที่เกิดขึ้นแล้วแต่ยังไม่ได้ชำระ

ตรงนี้เป็นจุดที่เจ้าของธุรกิจมักสับสน เพราะหากดูเฉพาะ Statement ของธนาคาร เราจะเห็นเพียงว่าเงินเข้า หรือเงินออก แต่ยังไม่สามารถสรุปได้ทันทีว่ารายการนั้นเป็นรายได้ ค่าใช้จ่าย สินทรัพย์ หรือหนี้สิน

ดูอย่างไรว่ารายการไหนเป็นสินทรัพย์หรือค่าใช้จ่าย ?

การแยกสินทรัพย์กับค่าใช้จ่ายไม่ควรดูจากราคาหรือการจ่ายเงินเพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณาเนื้อหาทางเศรษฐกิจของรายการ และหลักเกณฑ์การรับรู้ตามมาตรฐานบัญชีที่กิจการใช้

คุณแป้ง – สีตลา ดีโพธิ์รัมย์ เจ้าหน้าที่ตรวจสอบคุณภาพบัญชี ชอบการบัญชี ให้ความเห็นว่า

“เวลาพิจารณาว่ารายการหนึ่งควรเป็นสินทรัพย์หรือค่าใช้จ่าย สิ่งที่ไม่ควรดูเพียงอย่างเดียวคือราคาของสิ่งที่ซื้อค่ะ เพราะรายการที่มีราคาใกล้กันอาจบันทึกบัญชีต่างกันได้ ขึ้นอยู่กับว่ากิจการซื้อมาเพื่ออะไร ใช้งานในลักษณะไหน และยังได้รับประโยชน์จากรายการนั้นต่อไปหรือไม่ ในทางปฏิบัติ จึงควรพิจารณาทั้งลักษณะของรายการ เอกสารประกอบ และนโยบายบัญชีของกิจการร่วมกันก่อนบันทึกบัญชี”

โดยเบื้องต้นสามารถตั้งคำถามเพื่อช่วยพิจารณาได้ดังนี้

1. หลังจากรายการเกิดขึ้น กิจการยังมีทรัพยากรหรือสิทธิอยู่หรือไม่ ?

หากกิจการยังมีทรัพยากรหรือสิทธิที่สามารถควบคุมและมีศักยภาพสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจ ก็มีเหตุให้พิจารณาว่ารายการนั้นอาจเป็นสินทรัพย์

แต่หากประโยชน์นั้นถูกใช้ไปในการดำเนินงานแล้ว ก็อาจเกี่ยวข้องกับการรับรู้เป็นค่าใช้จ่าย

2. กิจการควบคุมทรัพยากรนั้นได้หรือไม่ ?

การมีสินทรัพย์ในทางบัญชีไม่ได้ดูเพียงว่ามีของชิ้นนั้นอยู่ในสำนักงาน แต่ต้องพิจารณาว่ากิจการสามารถควบคุมทรัพยากรหรือสิทธิที่เกี่ยวข้องได้หรือไม่

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมสินทรัพย์บางประเภทจึงไม่จำเป็นต้องมีรูปร่าง เช่น สิทธิหรือสินทรัพย์ไม่มีตัวตนบางประเภท

3. รายการนั้นเข้าเกณฑ์การรับรู้ตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้องหรือไม่ ?

แม้รายการหนึ่งจะดูเหมือนสร้างประโยชน์ให้กิจการในอนาคต แต่ไม่ได้หมายความว่าสามารถบันทึกเป็นสินทรัพย์ได้ทุกกรณี ต้องพิจารณาหลักเกณฑ์การรับรู้ การวัดมูลค่า และมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ประเภทนั้นด้วย

เช่น ในกรณี ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ มาตรฐานการบัญชี TAS 16 กำหนดหลักปฏิบัติเฉพาะเกี่ยวกับการรับรู้ ราคาทุน การคิดค่าเสื่อมราคา และการวัดมูลค่าภายหลังการรับรู้

4. นโยบายการบัญชีของกิจการกำหนดไว้อย่างไร ?

ในทางปฏิบัติ กิจการอาจมีนโยบายเกี่ยวกับการรับรู้และจัดประเภทสินทรัพย์ แต่ไม่ควรใช้ตัวเลขเพียงอย่างเดียวมาตัดสินโดยไม่ดูธรรมชาติของรายการ

ตัวอย่างเช่น การกล่าวว่า “ต่ำกว่า 5,000 บาทต้องเป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมด” หรือ “เกิน 10,000 บาทต้องเป็นสินทรัพย์เสมอ”

เป็นการสรุปที่ง่ายเกินไป เพราะการบันทึกรายการยังต้องพิจารณาข้อเท็จจริง นโยบายบัญชี ความมีสาระสำคัญ และมาตรฐานที่กิจการถือปฏิบัติด้วย

สำหรับกรณีที่ต้องการพิจารณาเป็นรายชิ้น เช่น ซื้อคอมพิวเตอร์ โต๊ะทำงาน โทรศัพท์ รถยนต์ หรืออุปกรณ์เข้าบริษัทแล้วควรบันทึกอย่างไร ควรแยกพิจารณาตามประเภทและข้อเท็จจริงของรายการ ซึ่งเป็นอีกประเด็นหนึ่งที่ควรศึกษาโดยเฉพาะ

สินทรัพย์สามารถกลายเป็นค่าใช้จ่ายได้หรือไม่ ?

สินทรัพย์สามารถกลายเป็นค่าใช้จ่ายได้ โดยผ่านกระบวนการทยอยรับรู้มูลค่าตามอายุการใช้งานหรือการใช้ประโยชน์ เช่น ค่าเสื่อมราคาและค่าตัดจำหน่าย

ในส่วนนี้เราจะขอยกตัวอย่างของการนำค่าเสื่อมราคาของที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์บางประเภท

สมมติบริษัทซื้อเครื่องจักรมาเพื่อใช้ในการดำเนินงานหลายปี หากเครื่องจักรเข้าเกณฑ์การรับรู้เป็นสินทรัพย์ ก็ไม่ได้หมายความว่าราคาทุนทั้งหมดจะเป็นค่าใช้จ่ายในวันซื้อ

แต่ต้นทุนของสินทรัพย์ส่วนที่คิดค่าเสื่อมราคาจะถูกปันส่วนอย่างเป็นระบบตลอดอายุการใช้ประโยชน์ของสินทรัพย์

ตามคู่มืออธิบายมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 16 ของสภาวิชาชีพบัญชี กิจการต้องรับรู้ค่าเสื่อมราคาที่เกิดขึ้นในแต่ละงวดในกำไรหรือขาดทุน เว้นแต่ค่าเสื่อมราคานั้นต้องนำไปรวมเป็นมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์รายการอื่น และจำนวนที่คิดค่าเสื่อมราคาต้องถูกปันส่วนอย่างเป็นระบบตลอดอายุการใช้ประโยชน์

ในส่วนของการบันทึกบัญชีตามหลักการเดบิต เครดิตนั้น จะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนคือ

1. วันที่ซื้อสินทรัพย์ด้วยเงินสด

• Dr. สินทรัพย์ → สินทรัพย์เพิ่ม
• Cr. เงินสด / เงินฝากธนาคาร → เงินสดลดลง

2. บันทึกค่าเสื่อมราคา

• Dr. ค่าเสื่อมราคา → ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น
• Cr. ค่าเสื่อมราคาสะสม → ค่าเสื่อมราคาสะสมเพิ่มขึ้น

จะเห็นได้ว่าสินทรัพย์กับค่าใช้จ่ายไม่ใช่สองสิ่งที่แยกขาดจากกันเสมอไป เพราะต้นทุนของสินทรัพย์บางประเภทสามารถถูกทยอยรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายตามรูปแบบการใช้ประโยชน์ได้

สินทรัพย์และค่าใช้จ่าย อยู่ตรงไหนในงบการเงิน ?

ตามหลักแล้ว สินทรัพย์จะแสดงอยู่ในงบฐานะการเงิน ส่วนค่าใช้จ่ายเกี่ยวข้องกับผลการดำเนินงานและแสดงในงบกำไรขาดทุนตามรูปแบบที่มาตรฐานกำหนด นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมการแยกสองรายการนี้ผิดจึงสามารถทำให้งบการเงินคลาดเคลื่อนได้หลายส่วนพร้อมกัน

สินทรัพย์ : งบฐานะการเงิน

งบฐานะการเงินช่วยให้กิจการเห็นฐานะของกิจการ ณ วันหนึ่ง ตามสมการบัญชีที่ว่าด้วย

สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ

จึงช่วยให้เจ้าของธุรกิจเห็นว่า ณ วันสิ้นรอบรายงาน กิจการมีทรัพยากรและภาระผูกพันอยู่เท่าใด

ค่าใช้จ่าย : งบกำไรขาดทุน

ค่าใช้จ่ายเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญที่ใช้สะท้อนผลการดำเนินงานของกิจการในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ตามแนวคิดที่ว่าด้วย

รายได้ – ค่าใช้จ่าย = กำไรหรือขาดทุน

ดังนั้น หากบันทึกรายการที่ควรเป็นสินทรัพย์ไปเป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมด ผลกำไรของงวดนั้นอาจลดลงมากกว่าที่ควร

ในทางกลับกัน หากนำรายการที่ควรเป็นค่าใช้จ่ายไปบันทึกเป็นสินทรัพย์ ก็อาจทำให้ค่าใช้จ่ายต่ำกว่าความเป็นจริง และทำให้กำไรสูงเกินจริงได้

ถ้าบันทึกสินทรัพย์และค่าใช้จ่ายผิด จะเกิดอะไรขึ้น ?

การบันทึกสินทรัพย์กับค่าใช้จ่ายผิดไม่ได้กระทบแค่ชื่อบัญชี แต่อาจทำให้มูลค่าสินทรัพย์ ค่าใช้จ่าย กำไร และข้อมูลในงบการเงินคลาดเคลื่อนไปจากข้อเท็จจริงได้ และในบางกรณียังอาจส่งผลต่อการคำนวณทางภาษีด้วย

1. ค่าใช้จ่ายของกิจการไม่ถูกต้อง : หากรายการที่ควรเป็นสินทรัพย์ถูกบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมดทันที ค่าใช้จ่ายในงวดนั้นอาจสูงเกินจริง
2. กำไรหรือขาดทุนคลาดเคลื่อน : เพราะค่าใช้จ่ายเป็นองค์ประกอบโดยตรงของการคำนวณผลประกอบการ หากค่าใช้จ่ายผิด กำไรหรือขาดทุนก็อาจผิดตามไปด้วย
3. สินทรัพย์ในงบการเงินไม่ครบถ้วน : กิจการอาจมีเครื่องจักร อุปกรณ์ หรือทรัพยากรที่ยังใช้งานอยู่ แต่หากถูกบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมด งบฐานะการเงินอาจไม่สะท้อนสินทรัพย์ที่ควรแสดง
4. ค่าเสื่อมราคาอาจคำนวณผิด : เมื่อสินทรัพย์ไม่ได้ถูกบันทึกหรือจัดประเภทอย่างถูกต้อง การคำนวณค่าเสื่อมราคาในงวดต่อ ๆ ไปก็อาจผิดตามไปด้วย
5. ผู้บริหารอาจตัดสินใจจากข้อมูลที่คลาดเคลื่อน : งบการเงินไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อยื่นหน่วยงานภายนอก แต่ยังช่วยให้เจ้าของธุรกิจดูต้นทุน กำไร ทรัพย์สิน และฐานะของกิจการ หากข้อมูลต้นทางผิด การวิเคราะห์ธุรกิจก็อาจผิดตามไปด้วย

โดยสรุปแล้ว สินทรัพย์กับค่าใช้จ่ายต่างกันตรงที่สินทรัพย์เป็นทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจที่กิจการยังควบคุมอยู่ ส่วนค่าใช้จ่ายสะท้อนการลดลงของสินทรัพย์หรือเพิ่มขึ้นของหนี้สินที่ทำให้ส่วนของเจ้าของลดลง ดังนั้น การจ่ายเงินออกจากบริษัทจึงไม่ได้หมายความว่าจะต้องบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมดทันที

การแยกสินทรัพย์และค่าใช้จ่ายให้ถูกตั้งแต่ต้น จึงช่วยให้งบการเงินสะท้อนฐานะ และผลการดำเนินงานของธุรกิจได้เหมาะสมมากขึ้น และช่วยลดปัญหาเมื่อต้องตรวจสอบบัญชี ปิดงบ หรือคำนวณภาษีในภายหลัง

อ้างอิง :

1. มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs) ปรับปรุง 2565
2. พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 145) พ.ศ. 2527 — กรมสรรพากร

The post สินทรัพย์กับค่าใช้จ่าย ต่างกันอย่างไร ? แยกให้ออกก่อนบันทึกบัญชี appeared first on Chob Accounting.

ค่าตัดจำหน่าย คืออะไร ?

ค่าตัดจำหน่าย (Amortization) คือ การปันส่วนจำนวนที่คิดค่าตัดจำหน่ายของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนอย่างเป็นระบบตลอดช่วงอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์นั้น

หากกิจการมีสินทรัพย์ที่คาดว่าจะช่วยสร้างประโยชน์ให้ธุรกิจมากกว่า 1 รอบบัญชี การรับรู้ต้นทุนทั้งหมดเป็นค่าใช้จ่ายทันทีอาจไม่สะท้อนช่วงเวลาที่ธุรกิจได้รับประโยชน์จากสินทรัพย์นั้น จึงต้องทยอยรับรู้ต้นทุนเป็นค่าใช้จ่ายตามอายุการให้ประโยชน์

ทำไมต้องมีค่าตัดจำหน่าย

ธุรกิจต้องมีค่าตัดจำหน่ายเพื่อกระจายต้นทุนของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน เช่น สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ โปรแกรมคอมพิวเตอร์ หรือสิทธิบางประเภทที่เข้าเกณฑ์เป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ไปตามอายุการใช้งานที่คาดว่าจะได้รับประโยชน์ แทนที่จะบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ในงวดเดียวที่ซื้อมา

ลองนึกภาพว่าธุรกิจจ่ายเงิน 300,000 บาท เพื่อให้ได้สินทรัพย์ที่สามารถใช้สร้างประโยชน์ได้ต่อเนื่องหลายปี

หากนำเงิน 300,000 บาทไปบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมดในปีแรก ทั้งที่ธุรกิจยังได้รับประโยชน์จากสินทรัพย์นั้นในปีถัด ๆ ไป ตัวเลขค่าใช้จ่ายของแต่ละปีอาจไม่สะท้อนลักษณะการใช้ประโยชน์ของสินทรัพย์อย่างเหมาะสม

การตัดจำหน่ายจึงช่วยให้ต้นทุนถูกทยอยรับรู้ตามช่วงเวลาที่กิจการได้รับประโยชน์ และทำให้งบการเงินสะท้อนผลการดำเนินงานของกิจการได้เหมาะสมขึ้น

จุดสำคัญไม่ได้อยู่แค่การหารว่าปีละเท่าไร แต่ต้องเริ่มตั้งแต่การพิจารณาว่า รายจ่ายนั้นเข้าเกณฑ์เป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนหรือควรเป็นค่าใช้จ่ายตั้งแต่แรก

ค่าตัดจำหน่ายใช้กับสินทรัพย์แบบไหนบ้าง ?

โดยทั่วไปค่าตัดจำหน่ายจะเกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ซึ่งเป็นสินทรัพย์ที่ไม่มีลักษณะทางกายภาพ แต่กิจการสามารถระบุตัวสินทรัพย์และคาดว่าจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจจากสินทรัพย์นั้นได้

สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่กิจการถือไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในระยะยาว มักจัดอยู่ในกลุ่มสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน และอาจต้องทยอยรับรู้ต้นทุนผ่านค่าตัดจำหน่ายตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ตัวอย่างสินทรัพย์ที่อาจเกี่ยวข้องกับค่าตัดจำหน่าย เช่น

• โปรแกรมคอมพิวเตอร์หรือ Software บางประเภท
• สิทธิบัตร
• ลิขสิทธิ์
• ใบอนุญาตหรือสิทธิในการประกอบกิจการบางประเภท
• สิทธิที่เกิดจากสัญญา
• สิทธิในการใช้ทรัพย์สินหรือเทคโนโลยีบางประเภท
• เครื่องหมายการค้าในกรณีที่เข้าเกณฑ์การรับรู้เป็นสินทรัพย์

อย่างไรก็ตาม การจ่ายเงินเกี่ยวกับรายการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถบันทึกเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนได้ทุกกรณี

ตัวอย่างเช่น ค่าใช้บริการซอฟต์แวร์แบบรายเดือนทั่วไป อาจมีลักษณะเป็นค่าใช้จ่ายตามบริการที่ได้รับ ไม่ได้หมายความว่าจะต้องตั้งเป็นสินทรัพย์แล้วนำมาตัดจำหน่ายเสมอไป

ดังนั้นก่อนคิดค่าตัดจำหน่าย ต้องตอบคำถามแรกให้ได้ก่อนว่า รายการนี้เข้าเกณฑ์รับรู้เป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนหรือไม่

ค่าตัดจำหน่ายใช้กับสินทรัพย์แบบไหนบ้าง ?

กิจการจะเริ่มคิดค่าตัดจำหน่ายเมื่อสินทรัพย์ไม่มีตัวตนนั้น ๆ อยู่ในสภาพพร้อมให้กิจการใช้ประโยชน์ และจะตัดจำหน่ายตามอายุการให้ประโยชน์ที่กำหนดไว้

เริ่มคิดเมื่อไหร่ ?

โดยหลัก กิจการจะเริ่มคิดค่าตัดจำหน่ายเมื่อสินทรัพย์อยู่ในสภาพ พร้อมให้ประโยชน์ตามที่ฝ่ายบริหารตั้งใจ ไม่ได้พิจารณาเพียงวันที่ซื้อหรือวันที่จ่ายเงิน เช่น หากซื้อ Software มาแล้วต้องติดตั้งและทดสอบระบบก่อน ก็ต้องพิจารณาว่าสินทรัพย์พร้อมใช้งานจริงเมื่อใดจึงเริ่มตัดจำหน่าย

ต้องคิดกี่ปี ?

ระยะเวลาตัดจำหน่ายไม่ได้กำหนดเหมือนกันสำหรับสินทรัพย์ทุกประเภท แต่ต้องพิจารณาจากอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์นั้น เช่น ระยะเวลาของสิทธิ สัญญา การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี และช่วงเวลาที่กิจการคาดว่าจะได้รับประโยชน์

สำหรับกิจการที่ใช้มาตรฐาน TFRS for NPAEs หากทราบอายุการให้ประโยชน์ที่แน่นอน ให้ตัดจำหน่ายตามอายุนั้น แต่หากไม่สามารถกำหนดอายุการให้ประโยชน์ได้แน่นอน มาตรฐานกำหนดให้ใช้อายุการให้ประโยชน์ ไม่เกิน 10 ปี

ค่าตัดจำหน่ายคำนวณอย่างไร ?

ค่าตัดจำหน่ายสามารถคำนวณได้หลายวิธี โดยต้องเลือกวิธีที่สะท้อนรูปแบบการได้รับประโยชน์จากสินทรัพย์ สำหรับตัวอย่างในบทความนี้จะใช้วิธีเส้นตรง ซึ่งคำนวณได้ดังนี้

ค่าตัดจำหน่ายต่อปี = (ราคาทุน − มูลค่าคงเหลือ) / อายุการให้ประโยชน์

องค์ประกอบสำคัญจึงมี 3 เรื่อง

• ราคาทุน คือ ต้นทุนของสินทรัพย์ที่เข้าเกณฑ์นำมารับรู้เป็นสินทรัพย์
• มูลค่าคงเหลือ คือ มูลค่าที่คาดว่าจะได้รับจากสินทรัพย์เมื่อสิ้นสุดอายุการให้ประโยชน์ โดยหลักให้มูลค่าคงเหลือของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่มีอายุการใช้ประโยชน์ทราบได้แน่นอนเป็นศูนย์ เว้นแต่เข้าเงื่อนไขข้อยกเว้น เช่น มีบุคคลที่สามผูกพันจะซื้อ หรือมีตลาดที่มีสภาพคล่องรองรับ
• อายุการให้ประโยชน์ คือ ระยะเวลาที่กิจการคาดว่าจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจจากสินทรัพย์ ซึ่งต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงของสินทรัพย์นั้น ไม่ควรกำหนดจำนวนปีขึ้นมาเพียงเพราะเป็นแนวปฏิบัติที่เคยใช้

ตัวอย่างการคำนวณค่าตัดจำหน่าย

บริษัท A ซื้อสิทธิในโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อใช้ในการดำเนินงาน

• ราคาทุน 300,000 บาท
• พิจารณาแล้วว่าเข้าเกณฑ์เป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตน
• คาดว่าจะให้ประโยชน์ 5 ปี
• มูลค่าคงเหลือ 0 บาท
• กิจการใช้วิธีเส้นตรง

ดังนั้น
ค่าตัดจำหน่ายต่อปี = (300,000 − 0) / 5 = 60,000 บาทต่อปี

หากตัดจำหน่ายเต็มปี ตัวเลขจะเป็นดังนี้

จะเห็นว่าไม่ได้มีเงินสดจ่ายออก 60,000 บาทใหม่ทุกปี เพราะเงินอาจจ่ายไปตั้งแต่วันที่ได้สินทรัพย์มาแล้ว แต่ตัวเลข 60,000 บาท เป็นการทยอยรับรู้ต้นทุนของสินทรัพย์เป็นค่าใช้จ่ายตามช่วงเวลาที่กิจการได้รับประโยชน์

ค่าตัดจำหน่ายบันทึกบัญชีอย่างไร ?

การบันทึกบัญชีค่าตัดจำหน่าย จะบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายประจำงวดโดยทยอยตัดมูลค่าตามอายุการใช้งาน

จากตัวอย่างก่อนหน้า บริษัทมีค่าตัดจำหน่าย Software ปีละ 60,000 บาท เมื่อถึงกำหนดเวลา (เช่น สิ้นเดือนหรือสิ้นปี) ให้บันทึกรายการตามหลักการเดบิต เครดิต ดังนี้

• เดบิต ค่าตัดจำหน่าย 60,000 บาท
• เครดิต ค่าตัดจำหน่ายสะสม 60,000 บาท

ผลที่เกิดขึ้นคือ

• ค่าตัดจำหน่าย จะเป็นค่าใช้จ่ายที่มีผลต่อผลการดำเนินงานของกิจการในงวดนั้น
• ส่วนค่าตัดจำหน่ายสะสม จะเพิ่มขึ้นตามจำนวนที่สินทรัพย์ถูกตัดจำหน่ายไป และใช้ประกอบการคำนวณมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์

ค่าตัดจำหน่ายสะสม คืออะไร ?

ค่าตัดจำหน่ายสะสม (Accumulated Amortization) คือ ผลรวมของค่าตัดจำหน่ายทั้งหมดของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่บันทึกสะสมมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

ค่าตัดจำหน่ายคำนวณอย่างไร ?

ค่าเสื่อมราคา และค่าตัดจำหน่าย ต่างกันที่ประเภทของสินทรัพย์ที่นำมาคำนวณ โดยค่าเสื่อมราคาใช้กับสินทรัพย์ที่มีตัวตน ส่วนค่าตัดจำหน่ายใช้กับสินทรัพย์ไม่มีตัวตน เปรียบเทียบได้จากตารางด้านล่าง

ค่าตัดจำหน่ายทางบัญชีกับทางภาษีเหมือนกันหรือไม่ ?

ค่าตัดจำหน่ายทางบัญชีกับทางภาษี ไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน เนื่องจากมีหลักเกณฑ์และวัตถุประสงค์ในการคำนวณที่แตกต่างกัน ดังนี้

• ค่าตัดจำหน่ายทางบัญชี : อ้างอิงตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน โดยประเมินอายุการให้ประโยชน์ และอัตราการตัดจำหน่ายตามความเหมาะสมทางเศรษฐกิจของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนนั้นจริง ๆ
• ค่าตัดจำหน่ายทางภาษี : ต้องพิจารณาหลักเกณฑ์ตามประมวลรัษฎากรและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ซึ่งกำหนดอัตราและเงื่อนไขการหักค่าสึกหรอ และค่าเสื่อมราคาของทรัพย์สินแต่ละประเภทไว้แตกต่างกัน ตัวอย่างเช่น ต้นทุนเพื่อให้ได้มาซึ่งสิทธิบางประเภท กรณีไม่จำกัดอายุการใช้ สามารถหักได้ในอัตราไม่เกิน 10% ส่วนกรณีจำกัดอายุการใช้ จะคำนวณตามจำนวนปีของอายุการใช้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

หากจำนวนค่าตัดจำหน่ายทางบัญชีกับจำนวนที่หักได้ทางภาษีแตกต่างกัน กิจการอาจต้องนำความแตกต่างมาปรับปรุงในการคำนวณกำไรสุทธิทางภาษี เช่น การบวกกลับหรือหักออกตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

สรุป

ค่าตัดจำหน่าย เป็นการทยอยรับรู้ต้นทุนของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนเป็นค่าใช้จ่ายตามช่วงเวลาที่ธุรกิจได้รับประโยชน์ เช่น โปรแกรมคอมพิวเตอร์ ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร หรือสิทธิในการใช้งานบางประเภท

สิ่งสำคัญคือ เจ้าของธุรกิจควรพิจารณาให้ถูกต้องตั้งแต่ต้นว่า รายการนั้นเป็นสินทรัพย์หรือค่าใช้จ่าย ต้องตัดจำหน่ายกี่ปี เริ่มคิดเมื่อไหร่ และหลักทางบัญชีกับภาษีแตกต่างกันหรือไม่ เพราะทั้งหมดนี้มีผลต่อค่าใช้จ่าย กำไร และตัวเลขในงบการเงิน

หากไม่แน่ใจว่าสินทรัพย์ของธุรกิจควรบันทึกและตัดจำหน่ายอย่างไร ชอบการบัญชี พร้อมช่วยดูแลและตรวจสอบการบันทึกบัญชีให้เหมาะสม สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่บริการรับทำบัญชี ได้เลยค่ะ

อ้างอิง :

1. มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs) ปรับปรุง 2565 สภาวิชาชีพบัญชีฯ
2. คู่มืออธิบายมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38 เรื่อง สินทรัพย์ไม่มีตัวตน ซึ่งหน้าเว็บไซต์ของสภาฯ ระบุคู่มือฉบับอัปเดตวันที่ 30 เมษายน 2568 สภาวิชาชีพบัญชีฯ
3. พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 145) พ.ศ. 2527 เรื่องอัตราการหักค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคาของทรัพย์สิน กรมสรรพากร

The post ค่าตัดจำหน่าย คืออะไร ? คำนวณยังไง ใช้กับสินทรัพย์แบบไหนบ้าง appeared first on Chob Accounting.

สินทรัพย์มีตัวตน คืออะไร ?

สินทรัพย์มีตัวตน (Tangible Asset) คือ สินทรัพย์ที่มีลักษณะทางกายภาพ สามารถมองเห็น สัมผัส หรือตรวจสอบการมีอยู่ได้ เช่น ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร รถยนต์ คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์สำนักงาน หรือสินค้าคงเหลือ

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่จับต้องได้ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นสินทรัพย์ของกิจการเสมอไป เพราะยังต้องพิจารณาด้วยว่ากิจการมีสิทธิหรือสามารถควบคุมทรัพยากรนั้นได้หรือไม่ และทรัพยากรดังกล่าวสามารถสร้างประโยชน์ให้กับกิจการได้อย่างไร

ดังนั้น เวลาพิจารณาว่าสิ่งใดเป็นสินทรัพย์มีตัวตน จึงไม่ควรดูเพียงว่า “จับต้องได้หรือไม่” แต่ควรพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากรนั้นกับกิจการประกอบด้วย

สินทรัพย์มีตัวตน มีลักษณะอย่างไร ?

1. มีลักษณะทางกายภาพ : เป็นสิ่งที่มองเห็นและจับต้องได้ เป็นรูปธรรม เช่น ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร ยานพาหนะ หรือสินค้าคงเหลือ
2. กิจการต้องมีสิทธิหรือสามารถควบคุมทรัพยากรนั้นได้ : กิจการได้รับประโยชน์จากสินทรัพย์นั้น และสามารถกันบุคคลอื่นไม่ให้เข้ามาใช้ประโยชน์โดยไม่ได้รับอนุญาต
3. มีศักยภาพในการสร้างประโยชน์ให้กิจการ : สามารถนำมาใช้ผลิตสินค้า ให้บริการ สนับสนุนการดำเนินงาน ลดต้นทุน หรือช่วยสร้างประโยชน์เชิงเศรษฐกิจให้กับกิจการได้
4. ต้องพิจารณาวัตถุประสงค์ของการถือสินทรัพย์ด้วย : เช่น ถือไว้เพื่อใช้ในการดำเนินงานระยะยาว (เช่น อุปกรณ์ เครื่องจักร) หรือถือไว้เพื่อขายในรอบระยะเวลาปกติ (เช่น สินค้าคงเหลือ) ซึ่งจะส่งผลต่อการจัดหมวดหมู่ทางบัญชีว่าเป็นสินทรัพย์หมุนเวียนหรือสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน

จากลักษณะข้างต้น จะเห็นว่าสินทรัพย์มีตัวตนไม่ได้พิจารณาเพียงแค่ว่าจับต้องได้หรือไม่ แต่ยังต้องดูวัตถุประสงค์ในการถือครองและลักษณะการใช้งานของสินทรัพย์นั้นด้วย เพราะสินทรัพย์ที่มีตัวตนเหมือนกัน อาจถูกจัดอยู่คนละประเภททางบัญชีได้

สินทรัพย์มีตัวตน จึงไม่ได้หมายถึงสินทรัพย์ถาวรเสมอไป เช่น สินค้าคงเหลือก็เป็นสินทรัพย์ที่มีลักษณะทางกายภาพและจับต้องได้ แต่โดยทั่วไปจัดเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน เนื่องจากกิจการถือไว้เพื่อขายในรอบการดำเนินงาน ขณะที่เครื่องจักร อาคาร หรืออุปกรณ์ที่มีไว้ใช้งานต่อเนื่องหลายงวด มักอยู่ในกลุ่มสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน

สินทรัพย์มีตัวตน มีอะไรบ้าง ?

เมื่อเข้าใจหลักแล้ว เรามาดูตัวอย่างที่พบได้จริงในธุรกิจกันค่ะ

• ที่ดิน : พื้นดินที่ใช้ตั้งอาคารหรือดำเนินกิจการ
• อาคารและสิ่งปลูกสร้าง : เช่น สำนักงาน โกดัง โรงงาน หรือร้านค้า
• เครื่องจักรและอุปกรณ์การผลิต : เช่น เครื่องมือหนักในโรงงาน สายพานการผลิต
• ยานพาหนะ : เช่น รถยนต์ รถบรรทุก หรือรถขนส่งสินค้าของกิจการ
• เครื่องคอมพิวเตอร์ และอุปกรณ์ไอที : เช่น โน้ตบุ๊ก คอมพิวเตอร์ เซิร์ฟเวอร์ หรืออุปกรณ์ที่กิจการนำมาใช้ในการดำเนินงาน
• เฟอร์นิเจอร์และเครื่องตกแต่ง : เช่น โต๊ะ เก้าอี้ ตู้เอกสาร ชั้นวางสินค้า
• สินค้าคงเหลือ : เช่น วัตถุดิบ และสินค้าสำเร็จรูปที่รอการขาย

สินทรัพย์มีตัวตน กับสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ต่างกันอย่างไร ?

สินทรัพย์มีตัวตนและสินทรัพย์ไม่มีตัวตน แตกต่างกันหลัก ๆ ตรงที่ลักษณะการจับต้องได้และประเภทของมูลค่าทางธุรกิจ

ลองเปรียบเทียบจากธุรกิจเดียวกันจะเห็นภาพง่ายขึ้น

สมมติว่าบริษัทพัฒนาซอฟต์แวร์แห่งหนึ่ง มีสินทรัพย์ดังต่อไปนี้

• คอมพิวเตอร์สำหรับพนักงาน
• โต๊ะและเก้าอี้สำนักงาน
• รถยนต์บริษัท
• ซอฟต์แวร์หรือสิทธิการใช้งานบางประเภท

จะเห็นได้ว่าคอมพิวเตอร์ โต๊ะ เก้าอี้ และรถยนต์มีลักษณะทางกายภาพ แต่ซอฟต์แวร์หรือสิทธิบางอย่างไม่มีลักษณะทางกายภาพ แม้จะสามารถสร้างประโยชน์ให้กิจการได้เช่นเดียวกัน

สินทรัพย์มีตัวตน ต้องคิดค่าเสื่อมราคาหรือไม่ ?

สินทรัพย์มีตัวตน ต้องคิดค่าเสื่อมราคา หากเป็นสินทรัพย์ถาวรที่มีอายุการใช้งานจำกัดและมีไว้เพื่อใช้งานในกิจการ แบ่งออกเป็นประเด็นดังนี้

1. ต้องคิดค่าเสื่อมราคา
เช่น อาคาร เครื่องจักร ยอดรถยนต์ หรืออุปกรณ์สำนักงาน เนื่องจากมูลค่าจะลดลงตามการใช้งาน ระยะเวลา หรือความเสื่อมสภาพ

2. ไม่ต้องคิดค่าเสื่อมราคา

• ที่ดิน : เพราะไม่มีอายุการใช้งานจำกัดและไม่เสื่อมสภาพตามการใช้งาน
• สินทรัพย์ที่ไม่ได้มีไว้ใช้งาน : เช่น สินค้าคงเหลือ (ซื้อมาเพื่อขายต่อ) จะไม่คิดค่าเสื่อมราคาแต่จะบันทึกเป็นต้นทุนขาย
• สินทรัพย์มีตัวตนที่ยังไม่พร้อมใช้งาน : หรือสินทรัพย์ระหว่างก่อสร้าง/ติดตั้ง

ทำไมเจ้าของธุรกิจต้องรู้ว่าสินทรัพย์มีตัวตนของตัวเองมีอะไรบ้าง ?

1. ทำให้เห็นโครงสร้างสินทรัพย์และฐานะทางการเงินชัดขึ้น : ทำให้เจ้าของธุรกิจเห็นว่ากิจการมีทรัพย์สินประเภทใดอยู่บ้าง และสินทรัพย์เหล่านั้นมีบทบาทต่อการดำเนินงานอย่างไร
2. เพิ่มโอกาสเข้าถึงแหล่งเงินทุน : สินทรัพย์มีตัวตนบางประเภท เช่น ที่ดิน อาคาร หรือเครื่องจักร อาจนำมาประกอบการพิจารณาหรือใช้เป็นหลักประกันในการขอสินเชื่อได้ ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของสถาบันการเงิน
3. บริหารจัดการต้นทุนและค่าเสื่อมราคาได้ดีขึ้น : การรู้ว่ากิจการมีสินทรัพย์อะไรบ้าง ช่วยให้ติดตามต้นทุน อายุการใช้งาน และค่าเสื่อมราคาของสินทรัพย์ที่เกี่ยวข้องได้อย่างเป็นระบบ
4. ป้องกันการสูญหายและช่วยควบคุมทรัพย์สิน : การจัดทำทะเบียนสินทรัพย์ช่วยให้ตรวจสอบตำแหน่งและการใช้งานของสินทรัพย์ ลดความเสี่ยงจากการสูญหาย หรือการเคลื่อนย้ายโดยไม่ได้รับอนุญาต

สรุป

สินทรัพย์มีตัวตน คือสินทรัพย์ที่มีลักษณะทางกายภาพ มองเห็นหรือจับต้องได้ เช่น ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร รถยนต์ หรือสินค้าคงเหลือ แต่การพิจารณาไม่ได้จบแค่ว่าจับต้องได้หรือไม่ เพราะยังต้องดูด้วยว่ากิจการมีสิทธิหรือควบคุมสินทรัพย์นั้นได้หรือไม่ มีไว้เพื่ออะไร และสามารถสร้างประโยชน์ให้ธุรกิจได้อย่างไร โดยสิ่งสำคัญที่ควรจำคือ สินทรัพย์มีตัวตนไม่ได้หมายถึงสินทรัพย์ถาวรเสมอไป

หากธุรกิจมีการซื้อเครื่องจักร รถยนต์ คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์ หรือทรัพย์สินหลายรายการ และไม่แน่ใจว่าควรบันทึกเป็นสินทรัพย์หรือค่าใช้จ่ายอย่างไร การมีผู้ทำบัญชีช่วยตรวจสอบตั้งแต่ต้นจะช่วยให้การจัดประเภทและบันทึกบัญชีเป็นระบบมากขึ้น ซึ่งชอบการบัญชี มีบริการรับทำบัญชีรายเดือนที่ช่วยดูแลตั้งแต่การตรวจเอกสาร การบันทึกรายการ ไปจนถึงการจัดทำข้อมูลบัญชีให้สอดคล้องกับการดำเนินงานของธุรกิจค่ะ

The post สินทรัพย์มีตัวตน คืออะไร ? พร้อมตัวอย่างที่เข้าใจได้ทันที appeared first on Chob Accounting.

สำหรับเจ้าของธุรกิจ การเข้าใจว่า RBA สรรพากร ทำงานอย่างไร จึงมีประโยชน์มากกว่าการกังวลว่าจะถูกตรวจสอบหรือไม่ เพราะช่วยให้มองย้อนกลับมาที่การทำบัญชีและการจัดการภาษีของตัวเองได้ว่า ข้อมูลที่ยื่นไปสอดคล้องกับการดำเนินธุรกิจจริงหรือเปล่า มีเอกสารรองรับครบไหม และมีจุดไหนที่ควรตรวจสอบหรือแก้ไขตั้งแต่เนิ่น ๆ ก่อนจะกลายเป็นปัญหาในภายหลัง

ระบบ RBA ของกรมสรรพากร คืออะไร ?

Risk Based Audit หรือ RBA คือ ระบบคอมพิวเตอร์และปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่กรมสรรพากรใช้ประเมินและคัดกรองความเสี่ยงของผู้เสียภาษี เพื่อเลือกธุรกิจหรือบุคคลที่มีความเสี่ยงสูงในการหลบเลี่ยงภาษีเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบภาษีแบบเจาะลึก โดยไม่ต้องตรวจสอบทุกรายในทางปฏิบัติ

ในเอกสารของกรมสรรพากรเกี่ยวกับ RBA มีการแสดงกระบวนการตั้งแต่การนำข้อมูลเข้าสู่การวิเคราะห์ การประเมินประเด็นความเสี่ยง การจำแนกผู้เสียภาษี หรือ Taxpayer Classification ไปจนถึงการเลือก Tax Audit Tool ที่เหมาะกับระดับความเสี่ยงนั้น

ลองนึกภาพง่าย ๆ ว่า บริษัท A และบริษัท B อาจมีขนาดใกล้เคียงกัน และอยู่ในอุตสาหกรรมเดียวกัน แต่ข้อมูลทางบัญชี ประวัติการยื่นแบบ และลักษณะข้อมูลของทั้งสองบริษัทอาจแตกต่างกัน การประเมินโดยใช้ความเสี่ยงจึงช่วยให้สามารถพิจารณาแต่ละกรณีได้เหมาะสมมากขึ้น

ทำไมกรมสรรพากรถึงนำระบบ Risk Based Audit มาใช้ ?

เหตุผลสำคัญของแนวคิด Risk Based Audit คือการใช้ข้อมูลช่วยให้กระบวนการกำกับ และตรวจสอบภาษีมีเป้าหมายมากขึ้น แทนที่จะใช้ทรัพยากรในการตรวจสอบทุกกิจการด้วยวิธีเดียวกัน ระบบสามารถนำข้อมูลที่มีอยู่มาช่วยพิจารณาก่อนว่า ผู้เสียภาษีแต่ละรายมีลักษณะ หรือประเด็นใดที่ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษ

สำหรับเจ้าของธุรกิจ สิ่งที่ควรสนใจจึงไม่ใช่การพยายามคาดเดาว่าต้องทำอย่างไรถึงจะไม่ถูกตรวจสอบโดยระบบ RBA แต่ควรกลับมาถามว่าข้อมูลที่ธุรกิจยื่นออกไปแต่ละส่วน สอดคล้องกับข้อเท็จจริงของกิจการหรือไม่

เพราะต่อให้ไม่รู้รายละเอียดเกณฑ์ภายในทั้งหมด การมีข้อมูลบัญชี และภาษีที่ถูกต้อง ตรวจสอบย้อนกลับได้ และมีเอกสารรองรับ ก็เป็นพื้นฐานสำคัญของการบริหารความเสี่ยงทางภาษีอยู่แล้ว

ระบบ RBA ของสรรพากรทำงานอย่างไร ?

1. รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับผู้เสียภาษี

ขั้นแรกคือการนำข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับผู้เสียภาษีมาประกอบกัน เพื่อให้เห็นภาพของกิจการมากกว่าการตรวจสอบข้อมูลเพียงจุดเดียว เช่น

• งบการเงิน
• แบบแสดงรายการภาษี
• ประวัติการตรวจและการประเมินสถานะ
• ประวัติผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชี

เมื่อข้อมูลหลายส่วนถูกนำมาพิจารณาร่วมกัน ก็จะช่วยทำให้เห็นความสอดคล้อง หรือประเด็นที่ควรตรวจสอบเพิ่มเติมได้มากกว่าการตรวจสอบเอกสารแยกเป็นรายฉบับ

2. วิเคราะห์และประเมินประเด็นความเสี่ยง

เมื่อมีข้อมูลแล้ว ขั้นต่อมาคือการวิเคราะห์ว่ามีประเด็นใดที่อาจมีความเสี่ยง หรือควรได้รับการพิจารณาเพิ่มเติม

จุดนี้เจ้าของธุรกิจควรระวังการตีความว่ามีสูตรลับ เพียงชุดเดียวที่สามารถนำมาเช็กได้เองแล้วรู้ทันทีว่าจะถูกตรวจสอบหรือไม่ เพราะรายละเอียดภายในของ RBA ไม่ได้เปิดเผยทั้งหมดต่อสาธารณะ และแนวทางการกำกับตรวจสอบสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามข้อมูล และนโยบายในแต่ละช่วงเวลา

สิ่งที่ทำได้จริงมากกว่าคือกลับมาตรวจสอบความถูกต้อง ความสมเหตุสมผล และความสอดคล้องของข้อมูลธุรกิจ ซึ่งเป็นสิ่งที่กิจการควรทำอยู่แล้วไม่ว่าจะมี RBA หรือไม่ก็ตาม

3. จำแนกความเสี่ยงของผู้เสียภาษี

หลังจากวิเคราะห์ข้อมูลแล้ว กรอบการทำงานของระบบ RBA ที่กรมสรรพากรเผยแพร่แสดงถึงการทำ Taxpayer Classification หรือการจำแนกผู้เสียภาษีตามระดับความเสี่ยง

ประเด็นสำคัญคือ การจำแนกความเสี่ยงมีหน้าที่ช่วยในการบริหารการตรวจสอบ ไม่ควรนำไปตีความทันทีว่าผู้เสียภาษีที่มีความเสี่ยงสูงเท่ากับเป็นผู้กระทำผิด เพราะความเสี่ยงกับการพิสูจน์ว่ามีความผิดเป็นคนละเรื่องกันค่ะ

4. เลือกแนวทางหรือเครื่องมือตรวจสอบให้เหมาะสม

เมื่อทราบระดับความเสี่ยงแล้ว จึงเข้าสู่ขั้นตอนเลือกแนวทางหรือ Tax Audit Tool ที่เหมาะสม โดยมีทั้งแนวทางด้านการให้ความรู้ การป้องกัน การตรวจสอบ และการบังคับใช้ที่แตกต่างกันไปตามลักษณะของผู้เสียภาษีและประเด็นที่พบ

จึงสามารถมองเป็นภาพรวมการทำงานของระบบ RBA ได้ว่า

1. ข้อมูลของผู้เสียภาษี
2. วิเคราะห์ประเด็นความเสี่ยง
3. จำแนกระดับความเสี่ยง
4. เลือกวิธีดำเนินการที่เหมาะสม

เจ้าของธุรกิจควรเตรียมตัวอย่างไรเกี่ยวกับระบบ RBA ?

แนวทางที่ดีที่สุดในการรับมือกับความเสี่ยงทางภาษี ไม่ใช่รอให้มีหนังสือจากสรรพากรแล้วค่อยเริ่มจัดเอกสาร แต่คือการดูแลข้อมูลของธุรกิจให้เรียบร้อยตั้งแต่กระบวนการทำงานในแต่ละเดือน

1. ตรวจว่าบัญชีสะท้อนธุรกิจจริง

เริ่มจากคำถามง่ายที่สุดว่าสิ่งที่อยู่ในบัญชี ตรงกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริงในธุรกิจหรือไม่

ยกตัวอย่างเช่น หากกิจการมีเงินสด 500,000 บาทในบัญชี แต่ตรวจแล้วไม่มีเงินจริง หรือมีลูกหนี้ค้างจำนวนมากแต่ไม่ทราบว่าเป็นลูกค้ารายใด สิ่งเหล่านี้ควรได้รับการตรวจสอบและหาสาเหตุ

2. กระทบยอดข้อมูลบัญชีกับแบบภาษีเป็นประจำ

ไม่ควรรอถึงปลายปีแล้วค่อยนำตัวเลขทุกอย่างมาเทียบกันทีเดียว ธุรกิจควรตรวจความสัมพันธ์ของข้อมูลเป็นระยะ เช่น

• รายได้ในระบบบัญชี
• รายได้ที่นำไปยื่นภาษี
• ภาษีมูลค่าเพิ่ม
• ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
• รายการรับ-จ่ายผ่านธนาคาร
• ลูกหนี้และเจ้าหนี้

การตรวจสอบเป็นประจำจะทำให้พบเห็นความผิดปกติได้รวดเร็ว และตรวจสอบย้อนกลับได้ง่ายกว่าการปล่อยให้เกิดปัญหาสะสมเป็นระยะเวลานาน

3. เก็บเอกสารและหลักฐานของรายการสำคัญให้ครบ

ตัวเลขในบัญชีเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากไม่สามารถอธิบายได้ว่ารายการนั้นเกิดจากอะไร จึงต้องจัดเก็บเอกสารให้เป็นระบบ และสามารถค้นหาได้เมื่อต้องการ เช่น

• ใบกำกับภาษี
• ใบเสร็จรับเงิน
• ใบแจ้งหนี้
• สัญญา
• หลักฐานการโอนเงิน
• Bank Statement
• รายงานสต๊อกสินค้า
• เอกสารเกี่ยวกับรายการระหว่างบริษัทกับกรรมการ

4. ตรวจรายการผิดปกติก่อนยื่นภาษีและปิดงบ

ก่อนยื่นภาษีหรือปิดงบการเงิน ควรดูว่ามีรายการใดแตกต่างจากปกติอย่างเห็นได้ชัดหรือไม่ เช่น

• รายได้เพิ่มขึ้นหรือลดลงแบบผิดปกติ
• รายจ่ายบางประเภทสูงผิดปกติ
• สินค้าคงเหลือจำนวนมาก
• ลูกหนี้ค้างนาน
• เงินสดสูงผิดปกติ
• มีรายการกับกรรมการจำนวนมาก

การพบตัวเลขผิดปกติไม่ได้หมายความว่ารายการนั้นผิด แต่เป็นสัญญาณว่าควรเข้าใจสาเหตุให้ได้ก่อนยื่นข้อมูลออกไป

5. พบข้อผิดพลาดควรแก้ไขตั้งแต่เนิ่น ๆ

สิ่งที่อันตรายกว่าการพบข้อผิดพลาด คือพบแล้วปล่อยไว้เพราะคิดว่าเดี๋ยวค่อยแก้ไขตอนปิดงบ ยิ่งพบปัญหาเร็วเท่าไร ก็ยิ่งมีโอกาสตรวจสอบที่มา และวางแนวทางแก้ไขได้ง่ายขึ้นเท่านั้น

สรุป RBA เรื่องที่เจ้าของธุรกิจควรรู้

RBA หรือ Risk Based Audit เป็นแนวทางที่นำข้อมูลและความเสี่ยงมาใช้ประกอบการจำแนกผู้เสียภาษีและเลือกแนวทางตรวจสอบที่เหมาะสม โดยกรอบที่กรมสรรพากรเคยเผยแพร่แสดงให้เห็นถึงการใช้ข้อมูลหลายด้าน เช่น งบการเงิน แบบแสดงรายการ ประวัติการตรวจและประเมินสถานะ รวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชี

แต่สิ่งสำคัญสำหรับเจ้าของธุรกิจไม่ใช่การพยายามหาคำตอบว่าต้องทำอย่างไรถึงจะไม่ถูกตรวจสอบโดยระบบ RBA

สิ่งที่ควรถามมากกว่าคือ วันนี้ข้อมูลบัญชีและภาษีของธุรกิจเราถูกต้อง สอดคล้องกับข้อเท็จจริง และมีหลักฐานรองรับมากพอหรือยัง เพราะไม่ว่าระบบการตรวจสอบภาษีจะพัฒนาไปในรูปแบบใด การมีรายการบัญชีที่สะท้อนธุรกิจจริง ยื่นภาษีอย่างถูกต้อง และจัดเก็บเอกสารอย่างเป็นระบบ ก็ยังเป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้ธุรกิจบริหารความเสี่ยงได้ดีขึ้น

หลายครั้งปัญหาทางบัญชีไม่ได้เกิดจากการตั้งใจทำผิด แต่อาจเริ่มจากเอกสารที่ตกหล่น การบันทึกรายการไม่ครบ หรือข้อมูลที่ไม่ได้กระทบยอดเป็นเวลานาน จนกลายเป็นปัญหาเมื่อถึงเวลายื่นภาษีหรือปิดงบ

ชอบการบัญชี พร้อมช่วยดูแลการทำบัญชีและภาษีให้เป็นระบบ ด้วยบริการรับทำบัญชีรายเดือน พร้อมช่วยตรวจสอบความครบถ้วนของข้อมูล เพื่อให้เจ้าของธุรกิจรู้สถานะบัญชีของตัวเอง และจัดการสิ่งที่ควรแก้ไขได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ปรึกษาเรื่องบัญชี และภาษีกับเราได้เลยค่ะ

ติดต่อ Chob Accounting
โทร : 094-159-4561
Facebook : สำนักงานบัญชีคุณภาพ ชอบการบัญชี ออนไลน์
Line : @chobaccounting

อ้างอิง : เอกสาร ก้าวสำคัญ ธุรกรรมการเงิน ด้วยบัญชีชุดเดียว / Risk Based Audit : RBA กรมสรรพากร

The post RBA คืออะไร ? ระบบประเมินความเสี่ยงของสรรพากรที่ธุรกิจควรรู้ appeared first on Chob Accounting.

สินทรัพย์เหล่านี้เรียกว่าสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ซึ่งแม้จะไม่มีรูปร่างทางกายภาพ แต่ก็สามารถมีมูลค่า และส่งผลต่องบการเงินของธุรกิจได้

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน คืออะไร ?

ตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน (TFRS) สินทรัพย์ไม่มีตัวตน (Intangible Assets) คือ สินทรัพย์ที่ไม่เป็นตัวเงิน ไม่มีลักษณะทางกายภาพ หรือรูปร่างที่มองเห็นและสัมผัสได้ แต่สามารถระบุตัวตน และมีมูลค่าทางเศรษฐกิจ ซึ่งกิจการถือครองไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในการผลิต การให้บริการ หรือการบริหารงาน และสามารถสร้างรายได้หรือประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน ถือเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนในงบฐานะการเงินของกิจการ

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน มีลักษณะอย่างไร ?

1. ไม่มีตัวตนทางกายภาพ : ไม่สามารถจับต้อง หรือมองเห็นเป็นรูปร่างได้เหมือนที่ดิน อาคาร หรือเครื่องจักร
2. สามารถระบุได้ : ต้องแยกแยะออกจากกิจการได้ เช่น สามารถนำไปขาย โอน ให้สิทธิ ให้เช่า หรือแลกเปลี่ยนได้ หรือเกิดจากสิทธิตามกฎหมายและสัญญา
3. อยู่ภายใต้การควบคุมของกิจการ : กิจการมีสิทธิในการรับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจจากสินทรัพย์นั้น และสามารถกันบุคคลอื่นไม่ให้เข้ามาใช้ประโยชน์ได้
4. ให้ประโยชน์ในอนาคต : ช่วยเพิ่มรายได้ หรือลดต้นทุนให้แก่ธุรกิจในระยะยาวเกินกว่า 1 ปี

ประเภทของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน

1. สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่สามารถระบุได้

สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่สามารถระบุได้ เป็นสินทรัพย์ที่แยกแยะหรือ ระบุตัวตนได้อย่างชัดเจน สามารถนำไปขาย โอน ให้สิทธิ ให้เช่า หรือแลกเปลี่ยนได้ หรือเกิดจากสิทธิตามสัญญาและสิทธิด้านกฎหมาย เช่น

1. สิทธิบัตร : สิทธิทางกฎหมายที่คุ้มครองการประดิษฐ์คิดค้น หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์
2. ลิขสิทธิ์ : สิทธิแต่เพียงผู้เดียวในการทำงานด้านวรรณกรรม ศิลปะ หรือดนตรี
3. เครื่องหมายการค้าและตราสินค้า : สัญลักษณ์ หรือชื่อที่ใช้แยกแยะสินค้าหรือบริการออกจากคู่แข่ง
4. สิทธิการเช่า : สิทธิในการใช้ประโยชน์จากอสังหาริมทรัพย์ตามสัญญาเช่า
5. สัมปทาน : สิทธิที่ได้รับจากรัฐหรือ บริษัทแม่ในการดำเนินธุรกิจเฉพาะอย่าง
6. เทคโนโลยีและซอฟต์แวร์ : โปรแกรมคอมพิวเตอร์ สูตรการผลิต หรือความรู้ความชำนาญ
7. รายชื่อลูกค้า : ข้อมูลหรือฐานข้อมูลลูกค้าที่ได้มาและมีมูลค่าทางเศรษฐกิจ

2. สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่ไม่สามารถระบุได้

สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่ไม่สามารถระบุได้ เป็นสินทรัพย์ที่ไม่สามารถแยกออกจากกิจการ ระบุตัวตน หรือแยกย่อยได้อิสระ มักเกิดขึ้นเมื่อมีการซื้อกิจการ

สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่ไม่สามารถระบุได้หลัก ๆ มีเพียงรายการเดียวตามมาตรฐานการบัญชี คือ ค่าความนิยม

ค่าความนิยม คือ มูลค่าส่วนเกินที่เกิดขึ้นเมื่อราคาซื้อกิจการสูงกว่ามูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์สุทธิที่สามารถระบุได้ของกิจการนั้น ซึ่งสะท้อนถึงชื่อเสียง ความน่าเชื่อถือ หรือฐานลูกค้าที่ดี

ความสำคัญของสินทรัพย์ไม่มีตัวตน

1. สร้างความแตกต่าง : ช่วยให้ผู้บริโภคจดจำ และแยกแยะสินค้า หรือบริการออกจากคู่แข่งได้ผ่านเครื่องหมายการค้า
2. ปกป้องนวัตกรรม : สิทธิบัตร และลิขสิทธิ์ช่วยคุ้มครองความคิดสร้างสรรค์ เทคโนโลยี หรือสูตรการผลิตไม่ให้ถูกลอกเลียนแบบ
3. เพิ่มมูลค่ากิจการ : เพิ่มมูลค่าโดยรวม และเสริมความแข็งแกร่งให้แก่ฐานะทางการเงินในระยะยาว
4. สร้างความสัมพันธ์กับลูกค้า : สร้างความภักดี และกระตุ้นให้เกิดการซื้อซ้ำผ่านชื่อเสียง และความน่าเชื่อถือของแบรนด์

หลักเกณฑ์การรับรู้สินทรัพย์ไม่มีตัวตน

กิจการจะรับรู้รายการเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนตามมาตรฐานการบัญชี ก็ต่อเมื่อเป็นไปตามคำนิยามและเข้าเกณฑ์การรับรู้รายการทั้ง ดังนี้

1. ความสามารถในการระบุตัวตน : สินทรัพย์นั้นต้องสามารถแยกแยะได้ชัดเจน ไม่มีลักษณะทางกายภาพ และสามารถแยกออกจากกิจการได้ เช่น นำไปขาย โอน สิทธิ์ให้เช่า หรือแลกเปลี่ยน หรือเกิดจากสิทธิตามสัญญาหรือสิทธิด้านกฎหมาย
2. ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต : มีความเป็นไปได้ที่กิจการจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตอันเกิดจากสินทรัพย์นั้น
3. ความน่าเชื่อถือของต้นทุน : ต้นทุนของสินทรัพย์นั้นสามารถวัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ

คุณแป้ง-สีตลา ดีโพธิ์รัมย์ เจ้าหน้าที่ตรวจสอบคุณภาพบัญชี ของ Chob Accounting ได้แชร์ประสบการณ์เกี่ยวกับการตรวจสอบคุณภาพบัญชีว่า “ก่อนจะดูว่าสินทรัพย์ไม่มีตัวตนควรบันทึกมูลค่าเท่าไร เราต้องตอบให้ได้ก่อนว่า บริษัทได้รับและควบคุม ‘สิทธิอะไร’ อยู่จริง ๆ เพราะการจ่ายเงินซื้อซอฟต์แวร์ หรือระบบ ไม่ได้หมายความว่าบริษัทจะเป็นเจ้าของสินทรัพย์นั้นในลักษณะเดียวกันทุกกรณี”

เมื่อรับรู้สินทรัพย์แล้ว ต้องวัดมูลค่าด้วยราคาทุน และทยอยบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายผ่านการตัดจำหน่ายตลอดอายุการใช้งาน

การวัดมูลค่าสินทรัพย์ไม่มีตัวตนด้วยราคาทุน

ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38 (TAS 38) กิจการต้องวัดมูลค่าเริ่มแรกของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนด้วย ราคาทุน ซึ่งรวมถึงราคาซื้อ และต้นทุนทางตรงทั้งหมดที่จำเป็นในการจัดเตรียมสินทรัพย์ให้พร้อมใช้งาน แบ่งออกเป็น 2 วิธี คือ

1. การวัดมูลค่าเมื่อเริ่มแรก

ราคาทุนของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนจะขึ้นอยู่กับวิธีการได้มา ดังนี้

• กรณีซื้อแยกต่างหาก : ประกอบด้วยราคาซื้อสุทธิจากส่วนลดทางการค้า ภาษีนำเข้า และภาษีที่ไม่สามารถขอคืนได้ รวมทั้งค่าใช้จ่ายทางตรง เช่น ค่าธรรมเนียมทางกฎหมาย หรือค่าจดทะเบียน
• กรณีพัฒนาขึ้นภายในกิจการ : บันทึกเป็นต้นทุนเฉพาะรายจ่ายในขั้นตอนการพัฒนาที่ตรงตามเกณฑ์ทางเทคนิคและความเป็นไปได้ที่จะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจแล้วเท่านั้น ส่วนรายจ่ายในขั้นตอนการวิจัยให้ถือเป็นค่าใช้จ่ายทันที

2. การวัดมูลค่าภายหลังการรับรู้รายการ

กิจการส่วนใหญ่เลือกใช้วิธีราคาทุนในการแสดงมูลค่าต่อเนื่อง โดยการนำราคาทุนหักด้วย ค่าตัดจำหน่ายสะสม และผลขาดทุนจากการด้อยค่าสะสม

การตัดจำหน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตน

การตัดจำหน่ายสินทรัพย์ไม่มีตัวตน คือการปันส่วนจำนวนที่คิดค่าตัดจำหน่ายอย่างมีระบบตลอดอายุการใช้งาน โดยมีหลักเกณฑ์ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38 (TAS 38) ดังนี้

• สิทธิ์เฉพาะอายุจำกัด : กิจการต้องคิดค่าตัดจำหน่ายเฉพาะสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่มี อายุการใช้งานจำกัดเท่านั้น
• อายุไม่จำกัด : สินทรัพย์ที่มีอายุการใช้งานไม่จำกัด เช่น เครื่องหมายการค้าที่มีการต่ออายุได้ตลอด ห้ามคิดค่าตัดจำหน่าย แต่ต้องทดสอบการด้อยค่าทุกปี
• มูลค่าคงเหลือ : โดยทั่วไปกำหนดให้มูลค่าคงเหลือ เท่ากับ ศูนย์ ยกเว้นมีข้อตกลงจากบุคคลภายนอกว่าจะซื้อต่อ หรือมีตลาดซื้อขายรองรับตอนสิ้นสุดอายุ

ตัวอย่างเช่น บริษัท ชอบการบัญชี จำกัด ซื้อสิทธิบัตรราคา 100,000 บาท อายุการใช้งาน 5 ปี ไม่มีมูลค่าคงเหลือ เท่ากับว่าค่าตัดจำหน่ายจะอยู่ที่ปีละ 20,000 บาท

จากนั้น ให้บันทึกบัญชีตามหลักการเดบิต-เครดิต ดังนี้

• Dr. ค่าตัดจำหน่าย-สิทธิบัตร 20,000 บาท
• Cr. ค่าตัดจำหน่ายสะสม-สิทธิบัตร 20,000 บาท

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสินทรัพย์ไม่มีตัวตน

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน เป็นสินทรัพย์หมุนเวียนหรือไม่ ?

โดยทั่วไป สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่ธุรกิจถือไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในระยะยาวจะอยู่ในกลุ่มสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน เช่น Software ที่ใช้หลายปี ลิขสิทธิ์ หรือสิทธิบัตร

เว็บไซต์ถือเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนหรือไม่ ?

เว็บไซต์อาจเข้าเกณฑ์เป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนได้ในบางกรณี แต่ค่าใช้จ่ายในการสร้างเว็บไซต์ทุกประเภทไม่ได้บันทึกเป็นสินทรัพย์ได้ทั้งหมด

สินทรัพย์ไม่มีตัวตนคิดค่าเสื่อมราคาหรือไม่ ?

โดยทั่วไปจะไม่เรียกว่าค่าเสื่อมราคา แต่ใช้คำว่าค่าตัดจำหน่าย สำหรับสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่มีอายุการใช้ประโยชน์ทราบได้แน่นอน

แนวคิดมีลักษณะคล้ายกัน คือ ทยอยรับรู้ต้นทุนของสินทรัพย์ตามช่วงเวลาที่กิจการได้รับประโยชน์ แต่ศัพท์ทางบัญชีที่ใช้กับสินทรัพย์ไม่มีตัวตนคือ ค่าตัดจำหน่าย

สรุป

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน คือ สินทรัพย์ที่ไม่มีลักษณะทางกายภาพ แต่สามารถระบุได้ อยู่ภายใต้การควบคุมของกิจการ และสามารถสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้ธุรกิจในอนาคตได้ แต่สิ่งสำคัญที่เจ้าของธุรกิจควรจำไว้คือ ไม่ใช่สิ่งที่จับต้องไม่ได้ทุกอย่างจะสามารถบันทึกเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนได้

ก่อนบันทึกรายการ ควรพิจารณาอย่างน้อยว่า

• รายการหรือสิทธินั้นสามารถระบุได้หรือไม่
• ธุรกิจมีสิทธิหรือสามารถควบคุมประโยชน์จากรายการนั้นหรือไม่
• คาดว่าจะสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจในอนาคตหรือไม่
• สามารถวัดต้นทุนได้อย่างน่าเชื่อถือหรือไม่
• มีระยะเวลาของสิทธิหรืออายุการใช้ประโยชน์เท่าใด

หากยังไม่แน่ใจว่ารายจ่ายที่ธุรกิจจ่ายไปควรบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายหรือสินทรัพย์ การส่งรายละเอียดให้ชอบการบัญชีช่วยตรวจสอบตั้งแต่ต้น จะช่วยลดปัญหาการแก้ไขรายการย้อนหลัง และทำให้งบการเงินสะท้อนข้อมูลของธุรกิจได้เหมาะสมมากขึ้นค่ะ

อ้างอิง :

1. คู่มืออธิบายมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38 เรื่อง สินทรัพย์ไม่มีตัวตน
2. ประกาศสภาวิชาชีพบัญชี เรื่องมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38

ติดต่อ Chob Accounting
โทร : 094-159-4561
Facebook : สำนักงานบัญชีคุณภาพ ชอบการบัญชี ออนไลน์
Line : @chobaccounting

The post สินทรัพย์ไม่มีตัวตน คืออะไร ? ทำความเข้าใจแบบง่าย ๆ สำหรับธุรกิจ appeared first on Chob Accounting.