สินทรัพย์ถาวร คืออะไร ? มีอะไรบ้าง พร้อมตัวอย่าง

ในกรณีที่เราซื้อสินทรัพย์มาใช้ในกิจการ เช่น คอมพิวเตอร์ หรือรถยนต์สำหรับรับ-ส่งสินค้า หลายคนอาจสงสัยว่าของที่ซื้อมาเหล่านั้น ควรบันทึกเป็นค่าใช้จ่าย หรือจริง ๆ แล้วต้องบันทึกเป็นสินทรัพย์ถาวรของกิจการ

สินทรัพย์ถาวรโดยทั่วไปหมายถึงสินทรัพย์ที่กิจการมีไว้ใช้ในการดำเนินธุรกิจในระยะยาว ที่ไม่ได้ซื้อมาเพื่อขายตามปกติ และคาดว่าจะใช้ประโยชน์จากสินทรัพย์นั้นเป็นเวลานาน ในบทความนี้ ชอบการบัญชี จะพาไปทำความเข้าใจเรื่องสินทรัพย์ถาวร พร้อมหลักในการพิจารณาว่าสินทรัพย์รูปแบบใดบ้างที่ถือว่าเป็นสินทรัพย์ถาวรค่ะ

สินทรัพย์ถาวร คืออะไร ?

สินทรัพย์ถาวร (Fixed Asset) คือ ทรัพย์สินที่กิจการได้มาเพื่อใช้ประโยชน์ในการดำเนินธุรกิจมากกว่าหนึ่งรอบระยะเวลาบัญชี เช่น ใช้ผลิตสินค้า ให้บริการ บริหารงาน หรือสนับสนุนการทำงานของธุรกิจ โดยไม่ได้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อซื้อมาแล้วขายต่อ ถือเป็นส่วนหนึ่งของสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน

การจะรับรู้รายการที่ดิน อาคารและอุปกรณ์เป็นสินทรัพย์ ยังต้องพิจารณาว่ามีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่กิจการจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตจากรายการนั้น และสามารถวัดมูลค่าต้นทุนได้อย่างน่าเชื่อถือด้วย

สินทรัพย์ถาวร มีลักษณะอย่างไร ?

1. มีไว้เพื่อใช้งาน ไม่ได้มีไว้ขาย

สินทรัพย์ถาวร เป็นสินทรัพย์ที่ซื้อมาไว้เพื่อใช้งาน ไม่ได้มีไว้เพื่อขายหรือทำกำไรโดยตรงจากสินทรัพย์นั้น

อยากให้ลองเปรียบเทียบเป็นรถยนต์ 2 คัน ที่ซื้อมาเพื่อจุดประสงค์ที่ต่างกัน

• คันแรก: รถตู้ สำหรับการให้บริการลูกค้า ซึ่งสร้างประโยชน์ให้กิจการเป็นเวลานานหลายปี ถือเป็นสินทรัพย์ถาวร
• คันที่สอง: รถยนต์ทั่วไป สำหรับขายต่อให้กับลูกค้า ทำให้รถคันนี้อาจถือเป็นสินค้าคงเหลือ

ดังนั้น อย่าพิจารณาเพียงว่าทรัพย์สินนั้นคืออะไร แต่ต้องดูด้วยว่าเอาไว้ใช้ทำอะไรในกิจการ ซึ่งสอดคล้องกับคู่มืออธิบายมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 16 เรื่อง ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ ที่พิจารณาสินทรัพย์ซึ่งถือไว้เพื่อการผลิต การให้บริการ การให้เช่า หรือการบริหารงาน

2. คาดว่าจะใช้งานมากกว่าหนึ่งรอบบัญชี

สินทรัพย์ถาวรมักไม่ได้ถูกซื้อมาใช้แล้วหมดไปภายในช่วงเวลาสั้น ๆ แต่มีอายุการใช้งานในกิจการที่คาดว่าจะได้รับประโยชน์ต่อเนื่องมากกว่าหนึ่งรอบบัญชี

ตัวอย่างเช่น เครื่องจักรในโรงงานอาจถูกใช้ผลิตสินค้าเป็นเวลาหลายปี รถส่งสินค้าอาจให้บริการกิจการหลายปี หรือคอมพิวเตอร์สำนักงานอาจใช้ทำงานต่อเนื่องหลายรอบบัญชี

3. สร้างประโยชน์ให้ธุรกิจในอนาคต

ตามหลักการรับรู้สินทรัพย์ จะพิจารณาถึงประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตที่กิจการคาดว่าจะได้รับ ประโยชน์ในที่นี้ไม่จำเป็นต้องหมายถึงสินทรัพย์นั้นสร้างรายได้โดยตรงเสมอไป เช่น เครื่องจักรช่วยให้โรงงานผลิตสินค้า รถยนต์ช่วยให้บริษัทจัดส่งสินค้าได้ ส่วนคอมพิวเตอร์อาจช่วยให้ฝ่ายบัญชี ฝ่ายขาย หรือฝ่ายบริการลูกค้าทำงานได้ แม้ตัวคอมพิวเตอร์เองจะไม่ได้สร้างยอดขายโดยตรงก็ตาม

หากต้องการทราบว่าของที่เราซื้อมานั้นเป็นสินทรัพย์ถาวรหรือไม่ สามารถพิจารณาได้จาก 3 คำถามง่าย ๆ ดังนี้

• ซื้อมาเพื่ออะไร ?
• คาดว่าจะใช้งานนานแค่ไหน ?
• สินทรัพย์นั้นสร้าง หรือสนับสนุนประโยชน์ให้กิจการอย่างไร ?

ซึ่งช่วยให้เห็นภาพได้ดีกว่าการใช้ราคาเป็นตัวตัดสินเพียงอย่างเดียว

ตัวอย่างสินทรัพย์ถาวร ที่พบบ่อย

1. ที่ดิน

เช่น ที่ดินที่กิจการซื้อไว้สำหรับสร้างสำนักงาน โรงงาน คลังสินค้า หรือใช้เป็นสถานที่ประกอบกิจการ

จุดที่ควรรู้คือ ที่ดินและอาคารต้องพิจารณาแยกจากกัน แม้ซื้อพร้อมกัน โดยทั่วไปที่ดินมีอายุการใช้ประโยชน์ไม่จำกัดจึงไม่ต้องคิดค่าเสื่อมราคา แต่ก็มีบางกรณีเฉพาะที่ที่ดินอาจมีอายุการใช้ประโยชน์จำกัด และต้องพิจารณาค่าเสื่อมราคาแตกต่างออกไป

2. อาคารและสิ่งปลูกสร้าง

เช่น อาคารสำนักงาน โรงงาน คลังสินค้า อาคารร้านค้า หรือสิ่งปลูกสร้างที่กิจการมีไว้ใช้ในการประกอบธุรกิจ

ตัวอย่างเช่น บริษัทผลิตสินค้าอาจมีทั้งที่ดิน โรงงาน และคลังสินค้าเป็นสินทรัพย์ที่สำคัญ ขณะที่ธุรกิจโรงแรมหรือร้านอาหารอาจมีอาคารและส่วนปรับปรุงสถานที่เป็นสัดส่วนสำคัญของสินทรัพย์

3. เครื่องจักร และอุปกรณ์การผลิต

พบได้ในโรงงานและธุรกิจที่มีการผลิต เช่น เครื่องจักรผลิตสินค้า เครื่องบรรจุสินค้า เตาอบอุตสาหกรรม หรืออุปกรณ์ที่ใช้ในสายการผลิต

ธุรกิจร้านอาหารก็อาจมีอุปกรณ์ที่ใช้งานระยะยาว เช่น เตา เครื่องทำความเย็น หรือเครื่องจักรบางประเภท ซึ่งต้องพิจารณาการรับรู้ตามลักษณะและนโยบายของกิจการ

4. รถยนต์ และยานพาหนะ

เช่น รถส่งสินค้า รถบริการ รถบรรทุก หรือยานพาหนะที่กิจการมีไว้ใช้ในการดำเนินงาน

ในส่วนนี้ต้องพิจารณาจากวัตถุประสงค์การใช้งาน เพราะรถที่บริษัททั่วไปซื้อมาใช้ดำเนินธุรกิจกับรถที่ผู้ประกอบการซื้อมาเพื่อขาย มีลักษณะทางบัญชีต่างกัน

ในด้านภาษี ยังมีกฎเฉพาะเกี่ยวกับการหักค่าสึกหรอ และค่าเสื่อมราคาของทรัพย์สิน รวมถึงข้อจำกัดบางกรณีสำหรับรถยนต์นั่ง หรือรถยนต์โดยสารไม่เกินสิบคน ดังนั้นการบันทึกบัญชี และการคำนวณภาษีควรพิจารณาแยกกันตามข้อเท็จจริงของกิจการ

5. คอมพิวเตอร์

เช่น Desktop, Notebook, Printer, Server หรืออุปกรณ์ด้าน IT ที่นำมาใช้สนับสนุนการทำงานของพนักงาน

สำหรับ SME กลุ่มนี้มักเป็นหนึ่งในรายการที่ทำให้เกิดคำถามมากที่สุด เช่น ซื้อ Notebook มา 1 เครื่องควรลงค่าใช้จ่ายทันทีหรือบันทึกเป็นสินทรัพย์ คำตอบไม่ควรดูจากชื่อสิ่งของหรือราคาอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาอายุการใช้งาน ประโยชน์ที่จะได้รับ ความมีสาระสำคัญ และนโยบายบัญชีของกิจการร่วมกัน

6. เฟอร์นิเจอร์และอุปกรณ์ภายในสำนักงาน

เช่น โต๊ะทำงาน เก้าอี้ ตู้เก็บเอกสาร ชั้นวางของ หรือเครื่องตกแต่งและติดตั้ง ที่ใช้สนับสนุนการดำเนินงานเป็นระยะเวลานาน

สินทรัพย์ประเภทนี้ช่วยแสดงให้เห็นว่าสินทรัพย์ถาวร ไม่ได้หมายถึงเฉพาะของชิ้นใหญ่เช่นรถ หรืออาคารเท่านั้น แต่อาจจะเป็นของที่ใช้สำหรับการสนับสนุนงานภายในกิจการก็ได้ หากเป็นไปตามหลักการรับรู้สินทรัพย์ที่เกี่ยวข้อง

เมื่อกิจการซื้อทรัพย์สินและพิจารณาแล้วว่าเข้าข่ายเป็นสินทรัพย์ถาวร สิ่งที่ควรทำต่อไม่ใช่เพียงบันทึกรายการทางบัญชีเท่านั้น แต่ควรเก็บรายละเอียดของสินทรัพย์แต่ละชิ้นไว้ในทะเบียนสินทรัพย์ เพื่อให้สามารถติดตาม และตรวจสอบข้อมูลได้อย่างเป็นระบบ

ต้นทุนของสินทรัพย์ ดูจากราคาที่ซื้อใช่หรือไม่ ?

ไม่เสมอไปค่ะ เพราะในบางกรณี ต้นทุนของสินทรัพย์อาจไม่ได้มีเพียงราคาที่ระบุบนใบสั่งซื้อ

ต้นทุนทางตรงที่เกี่ยวข้อง อาจรวมถึงรายการที่จำเป็นเพื่อทำให้สินทรัพย์อยู่ในสถานที่ และอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน เช่น

• ต้นทุนเตรียมสถานที่
• ค่าขนส่งเริ่มแรก
• ค่าติดตั้งและประกอบ
• ต้นทุนการทดสอบ
• ค่าธรรมเนียมวิชาชีพบางประเภท

ขณะเดียวกันค่าโฆษณา ค่าอบรมพนักงาน หรือค่าใช้จ่ายในการบริหารทั่วไป ไม่ได้กลายเป็นต้นทุนของสินทรัพย์เพียงเพราะเกิดขึ้นใกล้กับช่วงที่ซื้อสินทรัพย์

ตัวอย่างเช่น บริษัทซื้อเครื่องจักร 500,000 บาท และต้องเสียค่าขนส่งกับค่าติดตั้งเพื่อให้เครื่องจักรพร้อมใช้งาน การพิจารณาราคาทุนจึงไม่ใช่การหยิบเพียงตัวเลข 500,000 บาทมาใช้ทันที แต่ต้องดูค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องตามหลักเกณฑ์ด้วย

จึงเป็นอีกเหตุผลที่เจ้าของธุรกิจควรเก็บเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการซื้อสินทรัพย์ไว้ให้ครบ ไม่ใช่เฉพาะใบเสร็จของตัวสินค้าเท่านั้นค่ะ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสินทรัพย์ถาวร

รถยนต์ถือเป็นสินทรัพย์ถาวรหรือไม่ ?

ถ้ากิจการซื้อรถมาเพื่อใช้ในการดำเนินธุรกิจ และคาดว่าจะใช้งานมากกว่าหนึ่งรอบระยะเวลา รถยนต์สามารถเข้าลักษณะของสินทรัพย์ระยะยาวประเภทที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ได้ แต่ถ้าธุรกิจซื้อรถมาเพื่อขาย เช่น กิจการขายรถยนต์ รถดังกล่าวมีวัตถุประสงค์ต่างออกไป จึงไม่ควรสรุปจากการที่สินทรัพย์ดังกล่าวเป็นรถยนต์อย่างเดียวเท่านั้น

คอมพิวเตอร์เป็นสินทรัพย์ถาวร หรือค่าใช้จ่าย ?

เป็นได้ทั้งสองกรณี ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง และนโยบายบัญชีของกิจการ หากคอมพิวเตอร์ถูกซื้อมาเพื่อใช้ทำงานในกิจการเป็นเวลาหลายงวด และเข้าเงื่อนไขการรับรู้สินทรัพย์ ก็อาจบันทึกเป็นสินทรัพย์ได้ ขณะเดียวกันกิจการยังต้องพิจารณาความมีสาระสำคัญ และนโยบายบัญชีที่ใช้อยู่ด้วย

สินทรัพย์ถาวรต้องคิดค่าเสื่อมราคาทุกประเภทหรือไม่ ?

ไม่ใช่ทุกประเภทค่ะ สินทรัพย์ที่มีอายุการใช้ประโยชน์จำกัดโดยทั่วไปต้องมีการปันส่วนจำนวนที่คิดค่าเสื่อมราคาตลอดอายุการใช้ประโยชน์ ขณะที่ที่ดินโดยทั่วไปมีอายุการใช้ประโยชน์ไม่จำกัด จึงไม่ต้องคิดค่าเสื่อมราคา เว้นแต่มีลักษณะเฉพาะที่ทำให้มีอายุการใช้งานจำกัด

นอกจากนี้ ค่าเสื่อมราคาทางบัญชีกับการหักค่าเสื่อมราคาเพื่อคำนวณภาษีไม่ควรเหมารวมว่าเป็นเรื่องเดียวกัน เพราะทางภาษีมีหลักเกณฑ์ วิธีการ และอัตราที่กำหนดไว้โดยกฎหมายภาษีอีกส่วนหนึ่ง

สรุป

สินทรัพย์ถาวร ไม่ได้ตัดสินกันเพียงว่าของชิ้นนี้แพงแค่ไหน แต่ต้องกลับมาดูสาระสำคัญของรายการนั้นว่า บริษัทซื้อมาเพื่ออะไร คาดว่าจะใช้งานนานเพียงใด และสินทรัพย์นั้นสร้างหรือสนับสนุนประโยชน์ให้ธุรกิจอย่างไร

การแยกประเภทให้ถูกต้องตั้งแต่ตอนซื้อ จะช่วยให้การบันทึกบัญชี การคำนวณค่าเสื่อมราคา และข้อมูลทางการเงินของกิจการเป็นระบบมากขึ้น

หากอยากให้การบันทึกบัญชีของธุรกิจเป็นระบบตั้งแต่ต้น ตั้งแต่การแยกสินทรัพย์ ค่าใช้จ่าย ไปจนถึงการจัดทำบัญชีและภาษีประจำเดือน สามารถให้ทีม ชอบการบัญชี ช่วยดูแลผ่านบริการรับทำบัญชี เพื่อช่วยลดความผิดพลาดและทำให้ข้อมูลทางบัญชีของธุรกิจเป็นปัจจุบันอยู่เสมอค่ะ

ติดต่อ Chob Accounting
โทร : 094-159-4561
Facebook : สำนักงานบัญชีคุณภาพ ชอบการบัญชี ออนไลน์
Line : @chobaccounting