หากคุณกำลังจะจดทะเบียนห้างหุ้นส่วนจำกัด หรือมีคนชวนให้ร่วมลงทุนในกิจการประเภทหจก. หนึ่งในบทบาทที่ควรทำความเข้าใจก่อนเริ่มกิจการคือ หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด เพราะบทบาทนี้ไม่ได้สื่อถึงการเป็นเจ้าของกิจการร่วมกันเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับความรับผิดในหนี้สินของห้างหุ้นส่วนด้วย
ฉะนั้นแล้ว ก่อนตัดสินใจเป็นหุ้นส่วน จดทะเบียนห้างหุ้นส่วนจำกัด หรือรับตำแหน่งหุ้นส่วนผู้จัดการ ควรเข้าใจก่อนว่า หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดคืออะไร มีหน้าที่อะไรบ้าง เสี่ยงแค่ไหน และเหมาะสำหรับใครบ้าง ซึ่งสามารถทำความเข้าใจได้ทันทีผ่านบทความนี้ค่ะ
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด คืออะไร ?
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด คือ หุ้นส่วนที่รับผิดในหนี้สินของห้างหุ้นส่วนทั้งหมดโดยไม่จำกัดจำนวน หมายความว่า หากห้างหุ้นส่วนมีหนี้เกินกว่าทุนหรือทรัพย์สินของห้าง เจ้าหนี้อาจเรียกร้องให้ผู้ที่เป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด นำทรัพย์สินส่วนตัวมาชำระหนี้ได้
พูดให้เข้าใจง่าย ๆ แม้คุณจะลงทุนไว้เพียงบางส่วน แต่หากคุณเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด ความเสี่ยงไม่ได้หยุดอยู่แค่จำนวนเงินที่ลงทุนไว้ เช่น ลงทุน 50,000 บาท แต่ห้างมีหนี้ 1,000,000 บาท อาจมีความเสี่ยงต้องรับผิดเกินกว่าเงินลงทุนไว้ในตอนแรกนั่นเองค่ะ
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด พบในกิจการประเภทใดบ้าง ?
1. ห้างหุ้นส่วนสามัญ
ห้างหุ้นส่วนสามัญ คือห้างหุ้นส่วนที่หุ้นส่วนทุกคนเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด ซึ่งมีความเสี่ยงร่วมกันในหนี้สินของกิจการ และโดยทั่วไปมีสิทธิในการบริหารกิจการร่วมกัน
ห้างหุ้นส่วนสามัญ จะจดทะเบียนนิติบุคคลหรือไม่ก็ได้ หากจดทะเบียนจะเรียกว่าห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล และมีสภาพเป็นนิติบุคคลตามกฎหมาย
2. ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล
ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล คือห้างหุ้นส่วนสามัญที่นำไปจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล แม้จะมีสถานะเป็นนิติบุคคลแยกจากผู้เป็นหุ้นส่วน แต่หุ้นส่วนยังเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดอยู่
3. ห้างหุ้นส่วนจำกัด
ห้างหุ้นส่วนจำกัด คือห้างหุ้นส่วนที่มีหุ้นส่วน 2 จำพวก ได้แก่ หุ้นส่วนจำกัดความรับผิด และหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด โดยหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดเป็นกลุ่มที่มีสิทธิจัดการกิจการ และต้องรับผิดในหนี้สินของห้างอย่างไม่จำกัดจำนวน
ห้างหุ้นส่วนจำกัด ต้องมีหุ้นส่วนจำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน และหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน โดยหุ้นส่วนผู้จัดการจะต้องเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดเท่านั้น
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด กับหุ้นส่วนผู้จัดการ เหมือนกันหรือไม่ ?
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดกับหุ้นส่วนผู้จัดการ ไม่ได้มีบทบาทเหมือนกันเสมอไป แต่มีความเกี่ยวข้องกันมาก โดยเฉพาะในห้างหุ้นส่วนจำกัด กล่าวคือ “หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด” เป็นสถานะด้านความรับผิดชอบ ส่วน “หุ้นส่วนผู้จัดการ” เป็นตำแหน่งด้านอำนาจบริหารและลงนามแทนห้างนั่นเองค่ะ
หน้าที่ของหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด มีอะไรบ้าง ?
1. รับผิดในหนี้สินของห้างหุ้นส่วน
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดต้องรับผิดในหนี้สินของห้างหุ้นส่วนโดยไม่จำกัดจำนวน หากห้างต้องแบกรับหนี้จากการค้า สัญญา การกู้ยืม หรือภาระผูกพันอื่น หุ้นส่วนประเภทนี้อาจถูกเรียกร้องให้รับผิดชอบหนี้สินในส่วนนี้ได้
ตัวอย่างเช่น ห้างหุ้นส่วนซื้อสินค้าเชื่อ ทำสัญญาเช่าพื้นที่ หรือกู้เงินเพื่อใช้ในกิจการ แล้วไม่สามารถชำระหนี้ได้ หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดอาจถูกเจ้าหนี้ติดตามเรียกร้องได้มากกว่าเงินที่ตนเองได้ลงทุนไว้นั่นเอง
2. บริหารกิจการและตัดสินใจทางธุรกิจ
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดมักมีบทบาทในการบริหารกิจการ โดยเฉพาะในห้างหุ้นส่วนจำกัดที่หุ้นส่วนผู้จัดการต้องเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด บทบาทนี้ยังรวมถึงการตัดสินใจ ทำสัญญา เปิดบัญชีธนาคาร และดำเนินการแทนห้างด้วย
ในทางปฏิบัติ อำนาจของหุ้นส่วนผู้จัดการควรถูกกำหนดให้ชัดเจน เช่น ลงนามคนเดียวได้หรือไม่ ต้องลงนามร่วมกับใคร วงเงินอนุมัติเท่าไร และมีข้อจำกัดด้านการกู้ยืมหรือค้ำประกันหรือไม่
3. หน้าที่ตามสัญญาหุ้นส่วน
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดต้องปฏิบัติตามข้อตกลงระหว่างหุ้นส่วน เช่น การลงเงินทุน การแบ่งกำไรขาดทุน การถอนทุน การรับหุ้นส่วนใหม่ และการออกจากห้าง
ฉะนั้นแล้ว ก่อนจัดตั้งห้างหุ้นส่วน ผู้เป็นหุ้นส่วนควรตกลงเรื่องสำคัญให้ชัดเจนเพื่อป้องกันปัญหาความขัดแย้งในระหว่างประกอบกิจการ โดยระบุให้ชัดเจนว่าใครมีหน้าที่อะไรบ้าง เช่น
- ใครมีอำนาจลงนามแทนห้าง
- ใครรับผิดชอบบัญชีและภาษี
- การแบ่งกำไรและรับภาระขาดทุน
- เงื่อนไขการถอนตัวของหุ้นส่วน
- วิธีจัดการหนี้เดิมเมื่อมีหุ้นส่วนออกหรือเปลี่ยนแปลง
4. หน้าที่ด้านภาษีและบัญชี
ห้างหุ้นส่วนที่เป็นนิติบุคคลมีหน้าที่ด้านภาษีและบัญชีเช่นเดียวกับนิติบุคคลอื่นตามกฎหมายภาษี ดังนั้น หากเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลหรือห้างหุ้นส่วนจำกัด ต้องให้ความสำคัญกับการจัดทำบัญชี ยื่นภาษี และเก็บเอกสารให้ครบ เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จรับเงิน หนังสือรับรองการหัก ณ ที่จ่าย และเอกสารค่าใช้จ่ายของกิจการ
ความเสี่ยงของหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด มีอะไรบ้าง ?
1. ถูกเรียกร้องจากทรัพย์สินส่วนตัว
ความเสี่ยงใหญ่ที่สุดของหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด คือทรัพย์สินส่วนตัวอาจได้รับผลกระทบ หากห้างหุ้นส่วนมีหนี้สินที่ไม่สามารถชำระได้ เพราะหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดไม่ได้จำกัดความเสี่ยงไว้แค่เงินลงทุน ซึ่งมีโอกาสที่ทรัพย์สินส่่วนตัวอาจได้รับผลกระทบ เช่น เงินฝาก รถยนต์ ที่ดิน หรือทรัพย์สินส่วนตัวอื่น ขึ้นอยู่กับลักษณะหนี้ ข้อเท็จจริง และกระบวนการเรียกร้องทางกฎหมาย
2. หุ้นส่วนคนอื่นก่อหนี้หรือทำสัญญาแทนห้าง
หากหุ้นส่วนหรือผู้จัดการห้างมีอำนาจลงนามแทนห้าง การทำสัญญาหรือก่อหนี้อาจผูกพันกิจการ และสร้างความเสี่ยงต่อหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด โดยเฉพาะเมื่อไม่มีระบบอนุมัติภายในที่ชัดเจน เช่น
- หุ้นส่วนอีกคนสั่งซื้อสินค้าเชื่อโดยไม่แจ้ง
- ทำสัญญาเช่าระยะยาวในนามห้าง
- กู้เงินหรือค้ำประกันในนามห้าง
- ออกเช็คหรือทำเอกสารทางการเงินโดยไม่มีการควบคุม
3. การเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ
หุ้นส่วนผู้จัดการมีความเสี่ยงสูงกว่าหุ้นส่วนทั่วไป เพราะเป็นผู้มีอำนาจบริหารและลงนามแทนห้าง หากตัดสินใจผิดพลาด ทำสัญญาไม่รอบคอบ หรือปล่อยให้เอกสารไม่ถูกต้อง อาจต้องรับผิดชอบทั้งต่อห้าง หุ้นส่วน และบุคคลภายนอก
4. หนี้ภาษีและเอกสารบัญชี
หนี้ที่เกิดจากภาษี หรือเอกสารบัญชีไม่ครบเป็นความเสี่ยงที่อาจกระทบถึงห้างหุ้นส่วน โดยเฉพาะกิจการที่มีรายได้สูง มี VAT มีพนักงาน หรือมีการหักภาษี ณ ที่จ่าย ซึ่งทำให้เกิดปัญหา เช่น
- ไม่ยื่นแบบภาษีตามกำหนด
- ไม่มีเอกสารค่าใช้จ่ายที่ถูกต้อง
- ใบกำกับภาษีซื้อไม่สมบูรณ์
- บัญชีธนาคารกิจการปนกับบัญชีส่วนตัว
- ไม่จัดทำบัญชีตามรอบระยะเวลาบัญชี
บทความที่เกี่ยวข้อง: หากธุรกิจไม่ทำบัญชี มีความผิดไหม ?
5. เสี่ยงเมื่อออกจากห้างแต่ไม่ได้จดทะเบียนเปลี่ยนแปลง
หากออกจากการเป็นหุ้นส่วนหรือไม่มีความเกี่ยวข้องกับกิจการแล้ว แต่ไม่ได้จดทะเบียนเปลี่ยนแปลงให้ถูกต้อง อาจทำให้มีความเสี่ยงจากข้อมูลที่ปรากฏในทะเบียน โดยเฉพาะกรณีที่ชื่อยังอยู่ในหนังสือรับรองหรือยังมีอำนาจลงนาม
กรณีนี้พบได้บ่อยเมื่อหุ้นส่วนแยกทางกันแบบไม่เป็นทางการ เช่น ตกลงกันด้วยวาจา แต่ไม่ได้ทำเอกสารเปลี่ยนแปลงกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ทำให้บุคคลภายนอกยังเห็นข้อมูลเดิมและอาจเกิดปัญหาตามมา
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด เหมาะสำหรับใครบ้าง ?
- ผู้ก่อตั้งที่ต้องการบริหารกิจการเอง
- เจ้าของธุรกิจครอบครัวหรือมีหุ้นส่วนที่ไว้วางใจกันสูง
- กิจการที่ความเสี่ยงหนี้สินไม่สูงมาก
- ผู้ที่มีระบบบัญชีและเอกสารชัดเจน
- ผู้ที่เข้าใจผลทางกฎหมายของการเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด ไม่เหมาะสำหรับใคร ?
- ผู้ที่ต้องการลงทุนอย่างเดียว ไม่ต้องการบริหาร
- ผู้ที่ไม่ต้องการให้ทรัพย์สินส่วนตัวมีความเสี่ยง
- ผู้ที่ไม่สามารถควบคุมการก่อหนี้ของกิจการได้
- ผู้ที่ไม่รู้สถานะบัญชี ภาษี หรือสัญญาของห้าง
- ผู้ที่เข้าชื่อแทนผู้อื่นโดยไม่ได้มีบทบาทจริง
โดยสรุปแล้ว หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด เป็นบทบาทที่มีอำนาจและความเสี่ยงสูง เพราะต้องรับผิดชอบในหนี้สินของห้างหุ้นส่วนโดยไม่จำกัดจำนวน และอาจกระทบทรัพย์สินส่วนตัวได้ จึงควรทำความเข้าใจให้ชัดเจนก่อนจดทะเบียนหรือเข้าร่วมกิจการ ไม่ว่าจะเป็นการตรวจสอบประเภทห้างหุ้นส่วนให้ชัดเจน อ่านหนังสือรับรองและอำนาจลงนาม ทำสัญญาหุ้นส่วนเป็นลายลักษณ์อักษร ตรวจสอบหนี้ สัญญา ภาษี และบัญชีของกิจการ แยกบัญชีส่วนตัวกับบัญชีกิจการ จดทะเบียนเปลี่ยนแปลงทันทีเมื่อมีหุ้นส่วนเข้า-ออก หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนรับตำแหน่งหุ้นส่วนผู้จัดการ
หากกำลังวางแผนจดทะเบียนห้างหุ้นส่วน หรือไม่แน่ใจว่าโครงสร้างธุรกิจแบบไหนเหมาะกับคุณ ปรึกษาชอบการบัญชี ได้เลยค่ะ
ติดต่อชอบการบัญชี ได้ที่
โทร : 094-159-4561
Facebook : สำนักงานบัญชีคุณภาพ ชอบการบัญชี ออนไลน์
LINE : @chobaccounting
หรือคลิก : https://lin.ee/HoBCNbLj
อ้างอิง :
