อาชีพอิสระ ฟรีแลนซ์ ต้องเสียภาษีอะไรบ้าง ? รู้ก่อนโดนภาษีย้อนหลัง

ในปัจจุบันนี้ ฟรีแลนซ์ หรือ อาชีพอิสระ ถือเป็นหนึ่งในทางเลือกที่กำลังได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะให้ทั้งอิสระในการทำงาน และโอกาสสร้างรายได้ที่หลากหลาย แต่สิ่งที่หลายคนอาจมองข้ามไป ก็คือเรื่องของภาษีที่ฟรีแลนซ์เองก็ต้องปฏิบัติตามเช่นเดียวกับพนักงานประจำ หากละเลย อาจจะต้องเสียภาษีย้อนหลัง พร้อมค่าปรับและเบี้ยปรับที่สูง ในแบบที่คาดไม่ถึงค่ะ

ฟรีแลนซ์ คืออะไร ?

ฟรีแลนซ์ (Freelancer) คือ ผู้ประกอบอาชีพอิสระที่รับงานจากลูกค้าหรือบริษัทต่าง ๆ โดยไม่ได้มีสัญญาจ้างแบบพนักงานประจำ ไม่ได้รับเงินเดือนประจำ แต่มีรายได้ตามชิ้นงานหรือโปรเจกต์ที่ทำสำเร็จ

ตัวอย่างฟรีแลนซ์ที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น

• นักออกแบบ
• โปรแกรมเมอร์ / เว็บดีไซน์เนอร์
• คอนเทนต์ครีเอเตอร์ / นักเขียน
• ช่างภาพ / ตัดต่อวิดีโอ
• ที่ปรึกษาอิสระ
• นักบัญชีอิสระ

ทำไม ฟรีแลนซ์ หรืออาชีพอิสระ ต้องเสียภาษีเหมือนพนักงานประจำ ?

ถึงแม้ฟรีแลนซ์จะไม่มีสัญญาจ้างงานแบบประจำ แต่รายได้ที่เกิดขึ้นก็ถือเป็นเงินได้พึงประเมินตามกฎหมาย ซึ่งต้องเสียภาษีเช่นเดียวกับพนักงานทั่วไป

เพราะรายได้ของฟรีแลนซ์หรืออาชีพอิสระ จัดอยู่ในกลุ่มเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(2) ของประมวลรัษฎากร ซึ่งหมายถึงรายได้ที่เกิดจากการรับจ้างทำงาน ไม่ว่าจะเป็นงานครั้งคราว งานประจำ หรือค่าตอบแทนรูปแบบต่าง ๆ เช่น ค่าจ้าง ค่าบริการ ค่าลิขสิทธิ์ เงินค่าตอบแทนพิเศษ เบี้ยเลี้ยง หรือโบนัส

ดังนั้น แม้ฟรีแลนซ์จะไม่มีนายจ้างประจำ แต่รายได้ที่ได้รับก็ถือเป็นเงินได้ที่ต้องเสียภาษีเช่นเดียวกับเงินเดือนของพนักงานทั่วไป โดยสรรพากรกำหนดให้ต้องนำรายได้ทั้งหมดมาหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนก่อน แล้วคำนวณภาษีตามอัตราที่กฎหมายกำหนด

ฟรีแลนซ์ ต้องเสียภาษีอะไรบ้าง ?

โดยทั่วไปแล้ว ฟรีแลนซ์หรืออาชีพอิสระ จะมีความเกี่ยวข้องกับภาษีหลายประเภท ดังนี้

1. ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา คำนวณจากรายได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
2. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย กรณีลูกค้าเป็นนิติบุคคล มักมีการหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% ก่อนจ่ายค่าจ้าง และออกหนังสือรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้
3. ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) หากรายได้ทั้งปีมากกว่า 1.8 ล้านบาท ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม และเรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% จากลูกค้า
4. ภาษีธุรกิจเฉพาะ ขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจตามที่กฎหมายกำหนด เช่น การให้กู้ยืมเงิน การขายอสังหาริมทรัพย์ หรือการประกอบธุรกิจเงินทุน แม้ฟรีแลนซ์ทั่วไปจะไม่ค่อยเจอภาษีนี้ แต่หากทำงานในลักษณะที่เข้าข่าย เช่น ปล่อยกู้เป็นกิจการ หรือขายอสังหาริมทรัพย์ ก็ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ

เป็นฟรีแลนซ์ ต้องเสียภาษีกี่รอบ

โดยทั่วไปแล้ว ฟรีแลนซ์จะต้องเสียภาษี 2 รอบ

1. เสียภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3%
2. เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ในแต่ละปี ซึ่งหากมีการคำนวณภาษีออกมา แล้วเงินได้สุทธิน้อยกว่าภาษีหัก ณ ที่จ่าย ที่ถูกหักออกไปโดนผู้ว่าจ้าง ก็สามารถขอคืนภาษีในส่วนนี้ได้

ช่องทางการยื่นภาษีสำหรับฟรีแลนซ์

สามารถยื่นภาษีได้ 2 ช่องทาง

1. ยื่นด้วยตนเอง ที่สำนักงานสรรพากรในพื้นที่
2. ยื่นออนไลน์ ผ่านเว็บไซต์กรมสรรพากรได้ที่นี่

สำหรับวิธียื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา อ่านเพิ่มเติมได้จากบทความเรื่อง ยื่นภาษีง่ายนิดเดียว! วิธียื่นภาษีออนไลน์ ปี 2568 จากรายได้ในปี 2567 ค่ะ

เอกสารที่ใช้ประกอบการยื่นภาษี

1. หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ)
2. เอกสารรายได้–ค่าใช้จ่าย
3. หลักฐานค่าลดหย่อน เช่น เบี้ยประกันชีวิต ดอกเบี้ยบ้าน กองทุน RMF/SSF

หากเป็น ฟรีแลนซ์ แล้วไม่ยื่นภาษี จะมีผลอย่างไรบ้าง ?

หากเป็นฟรีแลนซ์ แล้วมีรายได้ถึงเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษี แต่ไม่ยื่นภาษี หรือพยายามเลี่ยงภาษี นอกจากจะต้องเสียภาษีย้อนหลัง จะได้รับโทษดังต่อไปนี้

1. ไม่ชำระภาษีตรงเวลา ต้องเสียดอกเบี้ยเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของยอดภาษีที่ค้างชำระ (เศษของเดือนนับเป็น 1 เดือนเต็ม)
2. ไม่ยื่นแบบภาษี (ภ.ง.ด.90, 91 หรือ 94) ภายในระยะเวลากำหนด มีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท
ยื่นแบบ แต่ชำระภาษีไม่ครบ ต้องจ่ายภาษีเพิ่ม พร้อมค่าปรับ 1–2 เท่าของภาษีที่ค้าง และเสียดอกเบี้ยเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน
4. เจตนาหลีกเลี่ยงภาษี เช่น ปกปิดรายได้หรือแสดงข้อมูลเท็จ → มีโทษจำคุก 3 เดือน–7 ปี และปรับ 2,000–200,000 บาท
5. กรณีไม่ยื่นแบบภาษีเลย ถือว่าหลีกเลี่ยงภาษี มีโทษปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือทั้งจำทั้งปรับ

ภาษีย้อนหลัง คืออะไร ทำยังไงให้ไม่โดนภาษีย้อนหลัง

สุดท้ายนี้ แม้ฟรีแลนซ์หรืออาชีพอิสระจะไม่มีสัญญาจ้างเหมือนพนักงานประจำ แต่ก็มีหน้าที่เสียภาษีตามกฎหมาย การเข้าใจประเภทของภาษีที่เกี่ยวข้อง อัตราภาษี และเอกสารที่ต้องใช้ จะช่วยให้ฟรีแลนซ์ทำงานได้อย่างสบายใจ และไม่ต้องกังวลเรื่องภาษีย้อนหลังค่ะ