อากรแสตมป์ คืออะไร สำคัญต่อธุรกิจอย่างไร ?

ในการทำธุรกิจ การทำสัญญาและเอกสารทางกฎหมายเป็นหนึ่งในสิ่งที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ เพื่อให้เอกสารเหล่านั้นถูกต้องอย่างสมบูรณ์ ก็จำเป็นที่ต้องติดอากรแสตมป์ตามกฎหมาย แต่ก็ยังมีหลาย ๆ คนที่ยังคงมีความสงสัยว่ามันคืออะไร จะต้องติดยังไง ใครต้องติดบ้าง มีอัตราการเสียภาษีอย่างไร

ในบทความนี้ ชอบการบัญชี จะพาคุณไปรู้จักกับอากรแสตมป์ เพื่อให้การทำธุรกิจของคุณดำเนินไปอย่างราบรื่น และถูกต้องตามกฎหมายค่ะ

อากรแสตมป์ คืออะไร ?

อากรแสตมป์ (Stamp Duty) คือ ภาษีที่รัฐจัดเก็บจากการทำตราสารหรือสัญญาต่าง ๆ ที่กำหนดไว้ในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ตามประมวลรัษฎากร โดยมีรูปแบบเป็นดวงแสตมป์ที่ต้องติดบนเอกสารหรือสัญญานั้น ๆ พร้อมด้วยการขีดฆ่า ภายในเวลา 15 วันหลังจากที่ได้ลงนามในสัญญา เพื่อยืนยันความถูกต้อง และเป็นการยืนยันว่าภาษีได้ถูกชำระแล้ว

ผู้ที่มีหน้าที่ติดอากรแสตมป์

โดยทั่วไป “ผู้ที่มีหน้าที่ติดอากรแสตมป์” คือ ผู้ที่ได้รับประโยชน์ หรือ เป็นฝ่ายที่ได้รับค่าตอบแทน จากตราสารหรือสัญญานั้น ๆ ซึ่งหมายความว่า ฝ่ายที่ได้ประโยชน์ในเชิงเศรษฐกิจ จะต้องเป็นผู้รับผิดชอบในการติดอากรแสตมป์ให้ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด

อย่างไรก็ตาม คู่สัญญาสามารถตกลงกันได้ว่าจะให้ฝ่ายใดเป็นผู้รับผิดชอบในการซื้อและติดอากรแสตมป์ ซึ่งถือเป็นข้อตกลงส่วนตัวได้เช่นกัน แต่ในกรณีไม่มีการตกลงไว้ กฎหมายจะถือว่าฝ่ายที่ “ได้ประโยชน์” เป็นผู้มีหน้าที่โดยชอบค่ะ

เอกสารที่ต้องติดอากรแสตมป์

ตามประมวลรัษฎากรกำหนดให้ ตราสาร หรือสัญญา 28 ประเภท ต้องมีการติดอากรแสตมป์ โดยเราขอยกตัวอย่างเอกสารที่พบบ่อยในชีวิตประจำวันหรือในการทำธุรกิจ ดังนี้

1. สัญญาเช่า

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ให้เช่า
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้เช่า

2. สัญญาโอนหุ้น

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้โอน
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับโอน

3. สัญญาเช่าซื้อ

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ให้เช่า
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้เช่า

4. สัญญาจ้างทำของ

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้รับจ้าง
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับจ้าง

5. สัญญากู้ยืมเงิน

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ให้กู้
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้กู้

6. กรมธรรม์ประกันภัย

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้รับประกันภัย
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับประกันภัย

7. ใบมอบอำนาจ

มอบอำนาจให้กระทำการครั้งเดียว

• ค่าอากรแสตมป์ : 10 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้มอบอำนาจ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับมอบอำนาจ

มอบอำนาจให้กระทำการมากกว่า 1 ครั้ง

• ค่าอากรแสตมป์ : 30 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้มอบอำนาจ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับมอบอำนาจ

มอบอำนาจให้กระทำการมากกว่า 1 ครั้ง โดยให้ต่างคนต่างกระทำกิจการแยกกันได้

• ค่าอากรแสตมป์ : 30 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้มอบอำนาจ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับมอบอำนาจ

8. ใบมอบฉันทะ สำหรับให้ลงมติในที่ประชุมของบริษัท

สำหรับการประชุมครั้งเดียว

• ค่าอากรแสตมป์ : 20 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้มอบฉันทะ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้มอบฉันทะ

สำหรับการประชุมมากกว่า 1 ครั้ง

• ค่าอากรแสตมป์ : 100 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้มอบฉันทะ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้มอบฉันทะ

9. ตั๋วแลกเงิน ตั๋วแลกเงินหรือตั๋วสัญญาใช้เงิน

• ค่าอากรแสตมป์ : 3 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้มอบฉันทะ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้มอบฉันทะ

10. บิลออฟเลดิง

• ค่าอากรแสตมป์ : 2 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้กระทำตราสาร
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้กระทำตราสาร

11. ตราสารทางการเงิน

(1) ใบหุ้นหรือใบหุ้นกู้

• ค่าอากรแสตมป์ : 5 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ทรงตราสาร
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้กระทำตราสาร

(2) พันธบัตรของรัฐบาลที่ขายในประเทศไทย

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ทรงตราสาร
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้กระทำตราสาร

12. เช็ค

• ค่าอากรแสตมป์ : 3 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้สั่งจ่าย
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้สั่งจ่าย

13. ใบรับฝากเงินประจำ

• ค่าอากรแสตมป์ : 5 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้รับฝาก
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับฝาก

14. เลตเตอร์ออฟเครดิต

(1) ออกในประเทศไทย

น้อยกว่า 10,000 บาท

• ค่าอากรแสตมป์ : 20 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้รับฝาก
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับฝาก

มากกว่า 10,000 บาท

• ค่าอากรแสตมป์ : 30 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้รับฝาก
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับฝาก

(2) ออกในต่างประเทศ

• ค่าอากรแสตมป์ : 20 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้รับฝาก
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้รับฝาก

15. เช็คเดินทาง

(1) ออกในประเทศไทย

• ค่าอากรแสตมป์ : 3 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ออกเช็ค
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ออกเช็ค

(2) ออกในต่างประเทศ แต่ชำระในประเทศไทย

• ค่าอากรแสตมป์ : 3 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ทรงคนแรกในประเทศไทย
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ทรงคนแรกในประเทศไทย

16. ใบรับของ

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ออกใบรับ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ออกใบรับ

17. สัญญาค้ำประกัน

(1) กรณีที่ไม่ได้จำกัดวงเงิน

• ค่าอากรแสตมป์ : 10 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ค้ำประกัน
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ค้ำประกัน

(2) จำนวนเงินไม่เกิน 1,000 บาท

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ค้ำประกัน
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ค้ำประกัน

(3) จำนวนเงินมากกว่า 1,000 บาท แต่ไม่เกิน 10,000 บาท

• ค่าอากรแสตมป์ : 5 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ค้ำประกัน
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ค้ำประกัน

(4) จำนวนเงิน 10,000 บาทขึ้นไป

• ค่าอากรแสตมป์ : 10 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ค้ำประกัน
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ค้ำประกัน

18. สัญญาจำนำ

(1) จำนวนหนี้ทุก 2,000 บาท หรือเศษของ 2,000 บาท

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้รับจำนำ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ผู้รับจำนำ

(2) ไม่ได้จำกัดจำนวนหนี้

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้รับจำนำ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ผู้รับจำนำ

19. ใบรับของคลังสินค้า

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : นายคลังสินค้า
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : นายคลังสินค้า

20. คำสั่งให้ส่งมอบของ

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ออกคำสั่ง
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ออกคำสั่ง

21. สัญญาตัวแทน

(1) มอบอำนาจเฉพาะการ

• ค่าอากรแสตมป์ : 10 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ตัวการ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ตัวการ

(2) มอบอำนาจทั่วไป

• ค่าอากรแสตมป์ : 30 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ตัวการ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ตัวการ

22. คำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ

(1) กรณีที่พิพาทด้วยเงิน 1,000 บาท หรือเศษของ 1,000 บาท

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : อนุญาโตตุลาการ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : อนุญาโตตุลาการ

(2) กรณีที่ไม่ได้กล่าวถึงจำนวนเงิน

• ค่าอากรแสตมป์ : 10 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : อนุญาโตตุลาการ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : อนุญาโตตุลาการ

23. คู่ฉบับหรือคู่ฉีก

(1) ถ้าต้นฉบับเสียอากรไม่เกิน 5 บาท

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ถ้าไม่มีบุคคลอีกฝ่ายหนึ่งเป็นคู่สัญญา คนที่เสียอากรสำหรับต้นฉบับเป็นผู้เสีย
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : คนเดียวกับผู้ขีดฆ่าต้นฉบับ

(2) ถ้ามากกว่า 5 บาท

• ค่าอากรแสตมป์ : 5 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ถ้าไม่มีบุคคลอีกฝ่ายหนึ่งเป็นคู่สัญญา คนที่เสียอากรสำหรับต้นฉบับเป็นผู้เสีย
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : คนเดียวกับผู้ขีดฆ่าต้นฉบับ

24. หนังสือบริคณห์สนธิ

• ค่าอากรแสตมป์ : 200 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้เริ่มก่อการ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้เริ่มก่อการ

25. ข้อบังคับของบริษัทจำกัด

• ค่าอากรแสตมป์ : 200 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : กรรมการ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : กรรมการ

26. ข้อบังคับใหม่หรือสำเนาหนังสือบริคณห์สนธิ

• ค่าอากรแสตมป์ : 50 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : กรรมการ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : กรรมการ

27. หนังสือสัญญาห้างหุ้นส่วน

(1) หนังสือสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วน

• ค่าอากรแสตมป์ : 100 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้เป็นหุ้นส่วน
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้เป็นหุ้นส่วน

(2) หนังสือสัญญาที่แก้ไขสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วน

• ค่าอากรแสตมป์ : 50 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้เป็นหุ้นส่วน
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้เป็นหุ้นส่วน

28. ใบรับเฉพาะกลุ่ม

(1) ใบรับรางวัลสลากกินแบ่งของรัฐบาล
(2) ใบรับสำหรับการโอน
(3) ใบรับสำหรับการขาย

• ค่าอากรแสตมป์ : 1 บาท
• ผู้ที่ต้องเสียอากร : ผู้ออกใบรับ
• ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์ : ผู้ออกใบรับ

วิธีคำนวณอากรแสตมป์

การคำนวณอากรแสตมป์แบ่งออกเป็น 2 รูปแบบ

1. อัตราคงที่ (Fixed Rate)

เช่น มอบอำนาจเฉพาะเรื่อง 10 บาท, มอบอำนาจทั่วไป 30 บาท, ตั๋วแลกเงิน 3 บาท เป็นต้น

2. อัตราตามมูลค่า (Ad Valorem Rate) เช่น

• สัญญากู้เงิน 1 บาทต่อทุก ๆ 2,000 บาท (สูงสุด 10,000 บาท)
• สัญญาเช่า 1 บาทต่อค่าเช่า 1,000 บาท ตลอดอายุสัญญา
• สัญญาจ้างทำของ 1 บาทต่อทุก 1,000 บาท ของมูลค่างาน

การชำระภาษีอากรแสตมป์

ในปัจจุบัน “การชำระอากรแสตมป์” สามารถทำได้ทั้งหมด 3 วิธีหลัก ได้แก่

1. ชำระด้วยเงินสดที่สำนักงานสรรพากร (Stamp) สามารถซื้ออากรแสตมป์ที่กรมสรรพากรมาติดเอกสารแล้วขีดทับ ใช้สำหรับเอกสารที่มีมูลค่าไม่มาก
2. ชำระผ่านด้วยตัวเงิน ที่กรมสรรพากร ด้วยการยื่นแบบ อ.ส.4 ใช้สำหรับเอกสารที่มีมูลค่ามาก
3. ชำระผ่านระบบ e-Filing ด้วยการใช้แบบ อ.ส.9
4. การใช้แสตมป์ดุน เป็นการชำระโดยการใช้ตราประทับ “ดุน” หรือกดลงบนเอกสาร โดยใช้หมึกชนิดพิเศษ เหมาะสำหรับองค์กรหรือหน่วยงานที่ออกตราสารส่วนมากเป็นประจำ

อากรแสตมป์ สำคัญต่อการทำธุรกิจอย่างไร ?

1. เพิ่มความน่าเชื่อถือของเอกสาร

เอกสารที่ติดอากรแสตมป์ถูกต้อง แสดงให้เห็นว่าผู้ประกอบการปฏิบัติตามกฎหมาย และสามารถใช้เอกสารนั้นในการติดต่อราชการ หรือเจรจาทางธุรกิจได้อย่างมั่นใจ

2. ใช้เป็นหลักฐานในคดีความ

หากมีข้อพิพาท เอกสารที่ติดอากรแสตมป์สามารถนำขึ้นสู่ศาลเป็นหลักฐานได้ โดยไม่ต้องเสียค่าปรับย้อนหลังหรือทำใหม่

3. ลดความเสี่ยงจากการเสียค่าปรับ

หากละเลยการติดอากรแสตมป์ อาจต้องเสียค่าปรับ 2 เท่าของอากรที่ต้องเสีย และหากใช้เอกสารในทางราชการหรือศาล อาจมีค่าธรรมเนียมอื่น ๆ เพิ่มเติมอีกด้วย

4. ป้องกันปัญหาภาษีย้อนหลัง

การจัดการเรื่องอากรให้เรียบร้อย ถือเป็นหลักฐานประกอบการเสียภาษี และช่วยลดความเสี่ยงจากการตรวจสอบย้อนหลังของกรมสรรพากร

5. ทำให้การบริหารจัดการภาษีมีประสิทธิภาพ

ธุรกิจที่มีเอกสารจำนวนมาก การวางระบบการชำระอากรแสตมป์ (เช่น ใช้ e-Stamp หรือขอใช้แสตมป์ดุน) จะช่วยให้การบริหารเอกสารและการตรวจสอบย้อนหลังง่ายขึ้น และลดความผิดพลาดในการจัดการเรื่องภาษีโดยรวม

อากรแสตมป์ คือภาษีที่สำคัญต่อเอกสารและสัญญาทางธุรกิจที่มักถูกมองข้าม แต่กลับมีผลทางกฎหมายเป็นอย่างมาก เอกสารที่ต้องใช้อากรแสตมป์ เช่น สัญญาเช่า สัญญากู้ยืมเงิน สัญญาจ้างทำของ ใบมอบอำนาจ ฯลฯ หากไม่ติดอากรและขีดฆ่าอย่างถูกต้อง อาจทำให้เอกสารดังกล่าวไม่มีผลในทางกฎหมาย และยังต้องเสียค่าปรับย้อนหลังอีกด้วย

สุดท้ายนี้ หากคุณยังมีความกังวลในเรื่องภาษีหรือการจัดการเอกสารที่เกี่ยวข้องกับอากรแสตมป์ สามารถติดต่อเข้ามาที่ชอบการบัญชี ได้เลยนะคะ เรายินดีช่วยให้คุณบริหารธุรกิจได้อย่างมั่นใจ ถูกต้อง และเป็นระบบมากยิ่งขึ้นค่ะ